Een 24-uurseconomie

Door Jopvanr gepubliceerd op Friday 28 September 12:07

Wat is een 24-uurseconomie? Wat is de wetgeving omtrent een 24-uurseconomie? Wat zijn de voordelen van een 24-uurseconomie? Wat zijn de nadelen van een 24-uurseconomie? Op deze vragen heb ik een antwoord gezocht voor mijn profielwerkstuk VWO (Economie+Management&Organisatie).

Wat is een 24-uurseconomie?

Één duidelijke definitie van een 24-uurseconomie is er niet. Tijdens mijn zoektocht naar informatie over mijn onderwerp kwam ik verschillende definities hiervan tegen. De volgende 2 zijn de meest genoemde:
- Een 24-uurseconomie is een samenleving waarbij bedrijvigheden ’s nachts gewoon doorgaan. Dit gaat niet alleen over de bedrijven in de primaire of secundaire sector, maar bijvoorbeeld ook winkels en het openbaar vervoer.
- Een 24-uurseconomie betekend een samenleving die onafhankelijk is van het dag- en nachtritme.
Als je deze definities bekijkt kun je dus vanuit twee uitvalshoeken bekijken of Nederland een 24-uurseconomie heeft.
Enerzijds wel, kijkend naar het bedrijfsleven zien we verschillende bedrijven die dag en nacht doorwerken. Denk bijvoorbeeld aan een elektriciteitcentrale waar ook ’s nachts elektriciteit wordt opgewekt en mensen aan het werk zijn, een drukkerij waar ’s nachts de krant gedrukt wordt, een bakkerij waar ’s nachts brood wordt gebakken om iedere ochtend vers brood te hebben, een snackbar waar je soms tot drie of vier uur ’s nachts eten kunt halen, enzovoorts. Een ander voorbeeld waardoor je kunt zien dat Nederland een 24-uurseconomie heeft is het winkelen. Door de komst van het internet kan iedereen die toegang heeft tot het internet 24 uur per dag ‘winkelen’.
Anderzijds is Nederland nog geen 24-uurseconomie, omdat we nog niet onafhankelijk leven van het dag- en nachtritme. Bedrijven met direct of persoonlijk contact met de klant zijn niet dag en nacht beschikbaar. Er is wel al een duidelijke verschuiving te zien naar een langere bereikbaarheid. Deze bereikbaarheid is bijvoorbeeld gecreëerd door middel van hulplijnen buiten kantooruren om, maar ook de langere openingstijden van winkels.
Om het overzichtelijk te en duidelijk te houden zal ik als ik praat over 24-uurseconomie de 1ste definitie aanhouden. Dus dat een 24-uurseconomie een samenleving is waarbij bedrijvigheden ’s nachts gewoon doorgaan.


 

Regels omtrent een 24-uurseconomie

Is het wel mogelijk om gezien alle regels en wetten een totale 24-uurseconomie te krijgen? Welke wetten bestaan er omtrent de 24-uurseconomie? Op deze twee vragen ga ik antwoord zoeken. Om mijn vragen te kunnen beantwoorden heb ik hieronder een deel van de Winkeltijdenwet in Nederland uit 1996 gezet.

Artikel 2
o 1.Het is verboden een winkel voor het publiek geopend te hebben:
 a. op zondag;
 b. op Nieuwjaarsdag, op Goede Vrijdag na 19 uur, op tweede Paasdag, op Hemelvaartsdag, op tweede Pinksterdag, op 24 december na 19 uur, op eerste en tweede Kerstdag en op 4 mei na 19 uur;
 c. op werkdagen voor 6 uur en na 22 uur.
o 2.Het is voorts verboden op de in het eerste lid bedoelde dagen en tijden in de uitoefening van een bedrijf, anders dan in een winkel, goederen te koop aan te bieden of te verkopen aan en in rechtstreekse aanraking met particulieren.

Artikel 3
o 1.De gemeenteraad kan voor ten hoogste twaalf door hem aan te wijzen dagen per kalenderjaar vrijstelling verlenen van de in artikel 2 vervatte verboden, voor zover deze betrekking hebben op de zondag, Nieuwjaarsdag, tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, tweede Pinksterdag en eerste of tweede Kerstdag. De beperking tot twaalf dagen per kalenderjaar geldt voor elk deel van de gemeente afzonderlijk.
De vrijstellingen die een gemeenteraad kan geven worden meestal gebruikt voor koopzondagen. Deze wet bestaat uit meerdere artikelen die ook andere uitzonderingen mogelijk maken zoals bijvoorbeeld de Albert Heijn To Go. Deze winkel is open tot twaalf uur ’s nachts. Naast de hiervoor genoemde uitzondering voor avondwinkels is er ook een uitzondering voor toeristische gebieden. Voor de binnenstad van Amsterdam bijvoorbeeld, is de beperking van twaalf zondagen al vervallen. Deze uitzonderingen op de Winkeltijdenwet in Nederland uit 1996 illustreren dat het compromis (artikel 3) redelijk wankel is. Teveel uitzonderingen op de winkeltijdenwet in Nederland uit 1996 zouden de algemene bepalingen van Artikel 2 te niet doen. Ik denk niet dat het zover gaat komen. Artikel 2 van de Winkeltijdenwet in Nederland uit 1996 zou moeten veranderd worden als Nederland een totale 24-uurseconomie wil creëren. De wet dateert uit 1996, hieruit kun je concluderen dat er nog geen verandering of aanpassing is binnen de wet om een 24-uurseconomie te stimuleren.
Wetgeving nachtarbeid in Nederland
De wetgeving in Nederland laat nachtarbeid toe. Dit is wel tot op zekere hoogte, er zitten veel restricties aan gebonden. Dit is gedaan om de arbeidsomstandigheden leefbaar te houden. Zo mogen sowieso mensen onder de 18 jaar geen arbeid tijdens nachtelijke uren verrichten. Een paar voorbeelden uit artikel 5.8 uit de Arbeidstijdenwet die de regels omtrent nachtarbeid illustreren zijn hieronder weergegeven:
Artikel 5:8
o 1.In afwijking van artikel 5:7, tweede lid, onderdeel a, organiseert de werkgever, behoudens het derde lid, de arbeid zodanig, dat een werknemer ten hoogste arbeid verricht gedurende 10 uren per nachtdienst.
o 2.In elke periode van 16 aaneengesloten weken waarin een werknemer 16 of meer malen arbeid in een nachtdienst verricht organiseert de werkgever, in afwijking van artikel 5:7, tweede lid, onderdeel c, de arbeid zodanig dat ten hoogste gemiddeld 40 uren per week arbeid wordt verricht in die periode van 16 aaneengesloten weken.
o 3.In afwijking van het eerste of vierde lid kan de werkgever ten hoogste 5 malen in elke aaneengesloten periode van 14 maal 24 uren, en ten hoogste 22 malen in elke aaneengesloten periode van 52 weken, de arbeid zodanig organiseren dat een werknemer:
 a. ten hoogste arbeid verricht gedurende 12 uren in een nachtdienst, en
 b. aansluitend op die nachtdienst een onafgebroken rusttijd heeft van ten minste 12 uren.
o 4.Indien arbeid in een nachtdienst wordt verricht waarbij die dienst eindigt na 02.00 uur, organiseert de werkgever die arbeid zodanig, dat na die dienst de werknemer, behoudens het derde lid, een onafgebroken rusttijd heeft van ten minste 14 uren, welke rusttijd eenmaal in elke aaneengesloten periode van 7 maal 24 uren mag worden ingekort tot ten minste 8 uren, indien de aard van de arbeid of de bedrijfsomstandigheden dit met zich brengen.
o 5.De werkgever organiseert de arbeid zodanig, dat een werknemer na het verrichten van een reeks van 3 of meer achtereenvolgende nachtdiensten een onafgebroken rusttijd heeft van ten minste 46 uren.
o 7.De werkgever organiseert de arbeid zodanig, dat een werknemer ten hoogste 8 achtereenvolgende diensten arbeid verricht, indien een of meer van deze diensten een nachtdienst betreft en de aard van de arbeid of bedrijfsomstandigheden dit met zich brengen.
o 9.De werkgever organiseert de arbeid zodanig, dat een werknemer in elke periode van:
 a. 52 aaneengesloten weken ten hoogste 140 malen arbeid verricht in een nachtdienst die eindigt na 02.00 uur, of
 b. 2 aaneengesloten weken ten hoogste 38 uren arbeid verricht tussen 00.00 uur en 06.00 uur.

Gekeken de wetgeving in Nederland omtrent nachtarbeid, is het haalbaar om een complete 24-uurseconomie te creëren in Nederland.


 

Voordelen van een 24-uurseconomie

Een 24-uurseconomie is goed voor de economie. Door verschillende partijen worden verschillende voordelen van een 24-uurseconomie genoemd. Die voordelen ga ik hieronder bespreken.

• Meer flexibiliteit
Door de enorme groei van taakcombineerders, wanneer zowel de man als vrouw werken, zijn er in gezinnen problemen ontstaan met de kinderen. Een 24-uurseconomie zorgt ervoor dat werknemers hun werk kunnen laten aansluiten aan hun wensen en bijvoorbeeld hun gezinsleven. In een flexibelere samenleving zouden de werkende ouders bijvoorbeeld ieder een ander dagdeel kunnen werken. Als zij kinderopvang willen mijden, biedt een 24-uurseconomie een uitkomst. Hiernaast zorgt een vrijere dagindeling van de werknemer voor minder files. Het woon-werkverkeer kan namelijk meer verspreid worden over de dag;
• Efficiënter gebruik van capaciteit en kapitaalgoederen
Door meer verspreide werktijden kunnen meerdere werknemers afwisselend van elkaar meer werken gedurende 24 uur. Hierdoor groeit de efficiëntie binnen bedrijven. Daarnaast worden de kapitaalgoederen hierdoor efficiënter gebruikt;
• Afnemende werkloosheid
Door een 24-uurseconomie zijn er meer plekken op de arbeidsmarkt beschikbaar, het effect hiervan is dat de werkloosheid zal afnemen.
• Verbetering van de Nederlandse concurrentiepositie
Door alle voorgaande punten bij elkaar op te tellen zal de Nederlandse concurrentiepositie op de wereldmarkt aanzienlijk verbeteren.

Naast deze economische voordelen biedt een 24-uurseconomie volgens anderen ook voordeel voor de consument. Consumenten zijn in een 24-uurseconomie namelijk altijd in staat om hun boodschap te doen, geld over te maken of een bezoek te brengen aan het gemeentehuis op zaterdag. Ook de diensten sector staat in de 24-uurseconomie 24 uur per dag voor de consument klaar. Zo hoeft er geen vrije dag opgenomen te worden als er bijvoorbeeld een elektricien langs moet komen en de consument overdag zelf werkt.
 

Nadelen van een 24-uurseconomie

Naast de voorstanders van een 24-uurseconomie zijn er ook tegenstanders. Onder andere veel politieke partijen, fysiologen en sociologen hebben geschreven over nadelige effecten van een 24-uurseconomie. Hieronder heb ik deze opgesomd:

• Inbreuk op het biologische ritme van de mens.
Ploegendiensten en nachtwerk bestaan al langer, maar als dit wordt ingevoerd op grote schaal zal dit tot problemen lijden. Fysiek en mentaal kunnen en willen niet alle mensen dit opbrengen. Sociale contacten en/of activiteiten en het gezinsleven zullen belemmerd worden door onregelmatige werktijden. Isolatie en individualisering kunnen hier van het gevolg zijn. Daarnaast heeft het ook effect om de psychische stabiliteit van de mensen in een 24-uurseconomie. dit blijkt onder andere uit het groeiende aantal mensen dat wegens psychische klachten de WAO inkomt. Het aantal WAO’ers groeit in Nederland nog steeds en daarvan zit 33 procent in de WAO door psychische klachten;
• Coördinatieproblemen binnen gezinnen.
Wanneer arbeidstijden in de 24-uurseconomie variabel zijn, ontstaan er coördinatieproblemen binnen gezinnen. Alle gezinsleden moeten hun activiteiten op elkaar af gaan stemmen, in tegenstelling tot wanneer iedereen op dezelfde tijd werkt.. In dat laatste geval is men ook op dezelfde tijd vrij, zodat het vanzelfsprekend is wanneer er tijd is voor de sociale en familiaire contacten;
• Aantasting van de zondagsrust van Christenen.
De wil van God is volgens de Christenen een zondagsrust. Als dit niet gerespecteerd wordt spreek je van Godslastering. Niet alleen de Christenen gebruiken dit argument, ook niet gelovigen. Zij geloven namelijk dat één dag in de week, de zondag, rust voor iedereen, goed is voor de sociale samenhang in de samenleving;
• Concurrentienadeel.
Vooral kleine ondernemers vrezen voor hun eigen privéleven en concurrentiepositie in de concurrentieslag met grote bedrijven. Grote bedrijven hebben meer personeel, dit personeel is dan makkelijker in te zetten op avonden en zondagen. Als een eenmanszaak hier tegen wil concurreren betekent dat één persoon dag-, avond- en zondagdiensten moet draaien. Dat is uiteraard een niet logische oplossing. Vandaar dat deze kleine ondernemers zich grote zorgen maken over de toekomst van hun bedrijf zij het niet meer kunnen opnemen tegenover grotere andere bedrijven.

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Mooi artikel. Ik ben erg benieuwd naar de bronnen die je hebt gebruikt, want ik ben op zoek naar meer informatie over de 24-uurseconomie voor mijn scriptie. Zijn er boeken die je aanraadt mbt dit onderwerp? Groeten, Marloes
Interessant artikel, ik zit in de OR en ons bedrijf wil naar een 24uurs gebeuren. 24 uur 7 dagen per week. Wij moeten uitzoeken wat de voor- en nadelen zijn en natuurlijk niet onbelangrijk, de verdiensten die er bij komen kijken.

Mag ik jou voor meerdere info vragen als ik die nodig ben?

M.v.g.

Frank
Goed artikel, 24 uurs economie vind ik de waanzin van deze tijd, over 30 jaar weten we de echte nadelen en de voordelen als die er zijn.

Bedankt en blijf schrijven.
Goed en informatief artiekel.
Dank u