'A Dangerous Method' Carl Jung had een sado-masochistische relatie met een patient. Film recensie Taco !

Door Taco-Veldstra gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

De film 'A Dangerous Method' toont de driehoeks relatie tussen Sigmund Freud, Carl Jung en Sabine Spielrein. Regisseur David Cronenburg verbloemt niet de sado masochistische relatie tussen Jung en Spielrein.

CARL JUNG HAD EEN SADOMASOCHISTISCHE RELATIE MET EEN PATIENT. ‘A DANGEROUS METHOD’ FILMRECENSIE TACO  

                     
Filmgegevens
Titel: A Dangerous Method
Regisseur: David Cronenberg
Productiejaar: 2011
Genre drama
Hoofdrolspelers Keira Knightley, Michael Fassbender, Viggo Mortensen
   

INLEIDING

Ik was al vroeg in het Kijkhuis in Leiden waar de film ‘A Dangerous Method’ draaide. Het is er stil. Ik erger me aan het geluid in de zaal. Het lijkt wel of een naald in een groef is blijven hangen. Ik bestel thee en beklaag me er over bij de projecteur. Ik vertel hem mijn grief en ik deel hem mee, hoe ze met de pauzes en vooral met de tijd voordat de film begint kunnen omgaan. Als voorbeeld nem ik het Louis Hardloper centrum in Utrecht. Een juweel op cinefiel gebied. Goede filmkeuzes, in verschillende zalen en waar je ook nog heerlijk kunt eten en drinken. Ik vertel hem, hoe het er daar aan toe gaat: de imponerende soundtrack van de film’Little Miss Sunshine’ klinkt als ik binnen kom. Daarna verschijnt er een man op het podium die vertelt dat de muziek die we hebben gehoord van de band Devotcka is en de soundtrack van Little Miss Sunshine. Hij vervolgt met een humoristische inleiding op de film, zoals vroeger de gewoonte was.

De projecteur is diep onder de indruk en wil het doorgeven aan de directie. Ik zeg: ‘ A Dangerous Method’ heeft ook een soundtrack. Die zou je kunnen opzetten. Verleidt de mensen om meer naar het theater te komen. Deel thee en koffie uit voor de voege vogels.

Dan gaat het licht uit en er volgt een item dat downloaden verboden is en overeenkomt met stelen. Wat mijn pleidooi ondersteunt. Te weinig mensen gaan naar de bioscoop omdat een handige jongen de film simpel download en de waarschuwing net zo onverschillig behandeld als een verwoed roker, de aanmaning: van roken wordt je impotent of nog erger je schijnt er dood aan te gaan.

DAVID CRONENBERG EEN TOP REGISSEUR!

Cronenbergs films veroorzaken veel opschudding vanwege de gewelddadige speciale effecten en zijn voorliefde voor seksuele activiteiten. De trucages en make-up-effecten in zijn films worden beschouwd als baanbrekend. In het nieuwe millennium is hij met films als 'A History of Violence' en 'Eastern Promises' een compleet nieuwe weg ingeslagen. In deze misdaadfilms verkent hij het thema geweld. Deze twee films zijn een must voor de echte cinefiel. Ik heb er van genoten. Opvallend is dat hij opnieuw een heel andere weg is in geslagen met’ A Dangerous Method’. Een kostuumfilm rond 1910 met als hoofdpersonen Freud, Jung en Sabine Spielrein.

DE FILM

                                   Sabine Spielrein verzet zich tegen haar opname!

De film is authentiek en gebaseerd op briefwisselingen tussen de drie hoofdpersonen: Sigmund Freud, Carl Jung en de patiënt Sabine Spielrein. In 2002 schreef Christoph Hampton op basis daarvan al een toneelstuk ‘The Talking Cure’.  Ik had uitstekende biografieën  gelezen over Freud: ‘A Life For Our Time’ van Peter Gay en over Carl Gustav Jung, 'Leven en Werk' van Gerhard Wehr, en Jungs autobiografie: ‘Herinneringen, Dromen, Gedachten’. Ik heb van tevoren de trailer gezien en die toont de belangrijke rol die Sabine Spielrein in het leven van vooral Carl Jung gespeeld heeft. Maar de seksuele masochistische relatie tussen Jung en Spielrein komt nauwelijks aan de orde in die boeken.. Die wordt wel vertoond in de film met subtiele en expliciete seksscenes. Cronenberg doet zijn naam en faam eer aan, vertelt de vriendschap en breuk tussen Freud en Jung. Spielrein krijgt de erkenning voor haar psychische werk in Rusland. Ze was van Joods Russische afkomst. De ware rol die ze gespeeld heeft in de driehoek Jung, Freud, Spielrein, was ik in mijn boeken nauwelijks tegen gekomen.

SABINE SPIELREIN

De film begint op ware locatie: het Burghölzli mental hospitaal bij Zürich. In de eerste scene zien we Sabine Spielberg volkomen over haar toeren, want ze is tegen haar zin opgenomen. Ze reageert aanvankelijk heel spastisch. Maar Carl Jung weet haar te bedaren. Ze is vroeger door haar vader vernederd, maar dat werkte averechts bij haar. Ze genoot van de vernedering en gedraagt zich tegendraads om nog meer vernedert te worden. Carl Jung heeft een liefdevolle begripvolle vrouw en twee jonge dochters. Hij is heel gelukkig getrouwd, maar toch valt hij voor de charmes van Sabine Spielrein. Hij gaat in de therapie met haar heel ver en deelt met haar sadomasochistische handelingen en seks.  De relatie gaat zelfs zover dat hij haar opleidt tot psychoanalytica.

DE BREUK TUSSEN CARL JUNG EN SABINE SPIELREIN

                                                       Sado Masochistishe scene

Dan komt de breuk. Ze is boos op Jung want ze  wil een kind van hem. Maar hij kiest voor zijn gezin. Als je Sigmund Freuds psycho analyse op de relatie zou loslaten, dan vertegenwoordigt Sabine het instinctmatige, intuïtieve van de mens. Wat Freud bestempeld met: het ES. Sabine neemt wraak en gaat met  de psycholoog Otto Gross gespeeld door Vincent Castell er van door. Gross verachtte seksuele onderdrukking en monogamie.  Maar er is meer dan dat: de hele film vormt een adembenemende metafoor voor de manier waarop Freud de menselijke geest beschrijft. Sabina staat symbool voor het Es, de driften, de primitieve instincten, het geweld in de seksuele contacten met Jung. Jungs vrouw, Emma, fungeert als het super-ego, de perfecte echtgenote en moeder van Jungs kinderen. Jung zelf is het ego, dat een evenwicht probeert te vinden tussen deze twee krachten, tussen lust en passie enerzijds en de verantwoordelijkheid en plicht als vader en echtgenoot anderzijds. 

DE BREUK TUSSEN SIGMUND FREUD EN CARL JUNG

                                                Sigmund Freud en Carl Jung

Sigmund Freud is van Joods Weense afkomst. Carl Jung is een Protestante Zwitser. Aanvankelijk is Jung de beste leerling van Freud en op voorspaak van hem wordt hij benoemd tot voorzitter van de Psycho Analytische Associatie. Ze hebben veel contact met elkaar. Maar als Freud hoort van Jungs seksuele relatie met Sabine is hij ontstemd en wijst hem er op dat zo’n  verhouding niet mag en kan. Als gelovig Protestant en aanhanger van mystieke verklaringen begaat Jung ook nog eens een andere weg dan Freud. Boeddhisme, alchemie en astrologie betrok Jung in zijn ideeën. Freud waarschuwde hem dat hij daar de psycho analyse wetenschappelijk mee schaadde. De wetenschappelijke erkenning zou daarmee verloren gaan. Jung moest zich wel terug trekken als voorzitter. Maar zette zijn werk voort. De patiënt werd behandeld op de bank of de stoel met het gezicht afgewend van de psychiater. Dit was klinisch voor Freud zeer belangrijk juist om een al te vriendschappelijke verhouding te voorkomen. Jung vond dat Freud er te eenzijdige ideeën op nahield, teveel verklaarde vanuit seksuele driften en ook overmatig in het verleden wroette. Jung deed dat ook, maar richtte zich mede op het heden. Daarbij erkende hij ook de grote kracht van het geloof en reïncarnatie. Hij beweerde dat we na onze dood in een groot bewustzijn terecht kwamen. Je zou het kunnen vergelijken met de poging van Teilhard de Chardin om de wetenschap en het geloof te integreren. De schitterende metafoor van Chardin zou je er op kunnen toepassen: ‘uiteindelijk komen we na onze tijd op aarde terug in een oneindige hostie’! 

DE AFTERMATH

Beiden hebben geleden onder de scheiding. Maar geen van beide wilden water bij de wijn doen. Jung verklaarde later dat wanneer twee chemische substanties elkaar ontmoeten er een verandering plaats vindt in beide stoffen. Zo is dat ook gebeurd tussen mijn vriend Sigmund Freud en mij. We hebben allebei een sterk karakter en elkaar beïnvloed en versterkt en  daar ben ik heel dankbaar voor. Ook Sabine was heel belangrijk voor de ontwikkeling van de psycho analyse!  In Rusland kreeg ze grote erkenning.

MIJN VISIE!

Een aantal jaren geleden raakte ik overspannen en meestal mond dat uit in een depressie.
Ik wilde weten wat er met me gebeurde en welke wegen er waren om weer mezelf te kunnen zijn.
Het is moeilijk om een goede psychiater te vinden. Eerst stuurt de arts je naar het Riagg. Daar voelde ik me totaal niet op mijn gemak. De patiënten gedroegen zich ook buitensporig. Ik had een gesprek van dertig minuten met een vrouwelijke psychiater en kon een recept meekrijgen. Hier wilde ik niet meer naar terug. Maar een wonder kan geschieden. Ik vertelde mijn reguliere arts mijn Riagg verhaal. Dat ik zoiets nooit meer wilde en vroeg haar mij te verwijzen naar een goede, liefst mannelijke psychiater. Intuïtie zei me dat hij masculien moest zijn. Ik had het gevoel dat een man zich beter kom verplaatsen in mijn problemen op mijn werk en mijn echtscheiding. Ik kwam van de hel van het Riagg in de hemel van een begrijpende, goed analyserende psychiater, die zelfs het gedrag van mijn vrouw  beoordeelde aan de hand van mijn verklaringen. Hij was de ideale therapeut voor mij. Ik kon alles met hem bespreken en altijd kwam hij met de juiste interpretatie. Hij was erudiet kwam met vergelijkingen uit de Griekse Canon. Maar ook het absurdisme van Kafka en de zakelijkheid van Machiavelli kon hij in zijn therapie lyrisch verwerken. Een voorbeeld: ‘als je weer geslagen wordt door je vrouw…’. Ik onderbreek hem:’ mijn vrouw slaat me nooit, ze raakt me niet eens aan, deed ze het maar’. Hij zegt dat is de essentie van je problemen in je werk en in je relatie. Letterlijk wordt je niet geslagen, maar wel in overdrachtelijke zin. Van nu af aan blijf je je assertief opstellen, maar denk er om nooit beledigend. 



A Dangerous Method is een zeer boeiende film, vooral ook omdat er gebruik is gemaakt van echte gesprekken (uit brieven) tussen Jung, Freud en Spielrein en het seksuele, het gevaarlijke niet wordt verbloemd maar realistisch wordt vertoond. Ook de locaties zijn echt: er is gefilmd in het Burghölzli kliniek en in het huis van Freud.

In het naschrift blijkt dat Carl Jung vreedzaam leefde met zijn gezin en... maitresse! Jung overleed in 1960. Freud vluchtte voor de Nazi's naar Engeland en stierf in 1939.

Reacties (22) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dank Northwind!
Leuk om hier een artikel over te lezen. Ik vond de film zelf ook veel goede elementen hebben en hij is goed gecast, maar ik vond het verhaal wel enigszins geromantiseerd, vooral als je het vergelijkt met bijvoorbeeld een biografie als die van Deirdre Bair.
Een prachtige artikel.
Mooi geschreven, lijkt me goed omte zien
een super mooie recensie Taco deze wil ik zeker zien !
Mooie recensie. Supermeid die Sabine ook!
Mooie recencie weer ;)