Barok: kunst in de muziek

Door Jana gepubliceerd op Friday 28 September 12:14

Barok komt waarschijnlijk van het Potugese woord Barocco wat onregelmatig gevormde parel. Barokmuziek is een vorm van Westerse, klassieke muziek, ontstaan in de nieuwe tijd, de barokmuziek gaat van 1600 tot 1750.

1. Inleiding

Als stijl is Barok de opvolger van Renaissance.
Barok komt waarschijnlijk van het Potugese woord Barocco wat “onregelmatig gevormde parel” betekend. Barokmuziek is een vorm van Westerse, klassieke muziek, ontstaan in de nieuwe tijd, de barokmuziek gaat van 1600 tot 1750. Deze jaartallen zijn ook gebonden aan betekenissen: Rond 1600 ontstond de opera (in Italië) en in 1750 stierf Johann Sebastian Bach.

Omdat vele componisten in die tijd in dienst van de kerk van Europa waren, was heilige muziek voor speciale gebeurtenissen in de kerk een norm. Componisten die in dit tijdperk componeerden, deden dit dikwijls ter ere van God (Barokmuziek was de laatste muziekstijl die gemaakt was voor God). Latere perioden zagen muziek als een vorm van vermaak en ontblootten hun goddelijke rol in het ordenen van onze gevoelens en om de waarheid, de goedheid en het mooie te begrijpen.

2. Kenmerken

Waar de Renaissance streefde naar orde en stabiliteit, daar streefde de dynamische barokstijl naar het grootste, weelderige en suggestieve. Barokmuziek is altijd zwierig, sierlijk, onregelmatig, grillig, vreemd gevormd of overladen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een van de kenmerken uit deze stijlperiode is overdadige versiering. Als je naar deze kerk kijkt, dan zie je veel lijnen en op het dak zie je beelden staan, daardoor lijkt het heel druk en ‘grillig’. En ook in de muziek is er veel sprake van versieringen en omspelingen van de noten.
Barok componisten waren er van overtuigd dat muziek gevoelens kon opwekken, ze wilden de luisteraar prikkelen met hun muziek. Daardoor ontwierpen ze ook een speciale schrijfstijl.
In de Barok word het verschil tussen zwaardere en lichtere tellen duidelijker, men gebruikt nu ook maatstrepen. Als de muziek een laag tempo heeft dan gebruikt men graag gepunte noten (=stacato), dat maakt de muziek iets plechtelijker. Bij een hoog tempo

 is er meestal een doorlopend ritme, waardoor de muziek een bewogen en voorstuwend karakter krijgt.

Na een lange traditie van polyfonie (= meerstemmigheid) werd er langzaam overgeschakeld naar Basso Continuo:  een enkele melodische stem, ondersteund door een bas- stem, deze werd gespeeld door meerdere instrumenten (dit hing af van de beschikbaarheid) zoals:

een cello (even¬tueel viola da gamba of fagot) en een clavecimbel. “Basso Continuo” is letterlijk “doorlopende bas”. In de kerk wordt in plaats van het clavecim¬bel het orgel gebruikt en in de meer intieme huismu¬ziek de luit/gitaar. Het basso continuo is de begeleiding en erom heen worden alle mogelijke ensembles samengesteld.  De basso continuo wordt in alle soorten werken gebruikt: solo, kamermuziek of orkest, vocaal of instrumentaal, homofoon of polyfoon.

Basso Continuo is een van de belangrijkste kenmerken van de barokmuziek.


 

 

 

 

 

Op deze foto zie je de familie Van Eyk, het schilderij is vermoedelijk geschilderd tussen 1650 tot 1659. Op dit schilderij zie je een ‘Viola da gamba’, en de achtergrond zie je de sierlijke zuilen en muren, wat allemaal de Barokperiode typeert.


 

3. Opera’s in de Barok

De eerste opera werd geschreven rond het jaar 1600. Opera’s haalden meestal hun inspiratie uit de Griekse of Romeinse mythologie. De eerste benamingen voor zangspelen waren:
- Favola in musica (1607)
- Dram(m)a per musica
- Opera [in musica]

De eerste opera vond plaats in Florence (Italië) en noemde Euridice, en kwam tijdens de Barok tot grote bloei. In het begin waren voornamelijk strijkers ‘aan de macht’ die af en toe aangevuld werden met andere instrumenten. Een belangrijk instrument voor een Barokorkest was de klavecimbel, die zorgde voor de begeleiding.


Dit theater staat in Venetië en noemt ‘La Fenice’.Het theaterhuis werd ingewijd op 16 mei 1792 met een opera van Giovanni Paisiello.
Deze illustratie zou La Fenice moeten voorstellen in het jaar 1837.



4. Componisten
In deze sectie gaan we enkele zeer invloedrijke, talentvolle toonkunstenaars oplijsten. Dit is natuurlijk maar een beknopt overzicht, gerangschi

kt op geografische oorsprong. Iets later nemen we nog de tijd om de meest belangrjike verder toe te lichten.

Italië                   Monteverdi   (1567-1643)
                            Vivaldi   (1680-1743)

 

Nederland        Jan Pietersz. Sweelinck (1562-1621)

Frankrijk           Jean Babtiste Lully  (1632-1687)

                           Jean Philippe Rameau (1683-1774)

 

Engeland         Henri Purcell   (1658-1759)   

                           George Friedrch Händel (1685-1759)

 

Duitsland         Johann Sebastian Bach  (1685-1750)

5. De 3 belangrijkste componisten

Claudio Giovanni Antonio Monteverdi, een Italiaans composist, dirigent, violist en zanger, geboren op 15 mei 1567 markeert de overgang van Renaissance- naar Barokmuziek. Sommige opera’s die geschreven zijn door Monteverdi zijn gekent voor hun onweerlegbare hoogtepunten. Na een korte vertoeving in zijn geboortestad overleed Monteverdi op 29 november 1643

 

 

 

 

Antonio Lucio Vivaldi, een Italiaans componist, violist en priester werd geboren op 4 maart 1678 en staat bekend om een paar stukken, onder andere “Le Quattro Stagioni” en “L'estro armonico”. Hij stierf op 28 juli 1741 en na zijn dood geraakte hij in vergetelheid, veel van zijn stukken werden pas rond de 20ste eeuw teruggevonden.

 

 

 

 

 

 

 

Johann Sebastian Bach, Duits componist, organist, klavecinist, violist, muziekpedagoog, en dirigent van barokmuziek is geboren op 21 maart 1685 en heel bekend van onderandere: Toccata & Fugue in D minor. Met zijn dood in 1750 geraakte ook hij in vergetelheid, maar daarmee kwam er ook een einde aan de Barokmuziek.

 


 

 

6. Weetje

Uit onderzoek blijkt dat Barokmuziek de productiviteit verhoogt, wanneer je (hoog)geconcentreert moet zijn. Dit kan van 2 tot 5 keer meer zijn. Hoe komt dit?
Barokmuziek reinigt de verbindingen tussen onze hersencellen. Vooral de muziek van Bach schijnt erg rustgevend te zijn.
- Barokmuziek zorgt ervoor dat eventuele achtergrondgeluiden niet meer opvallen.
- Barokmuziek maakt je hersenen rustiger, dat komt door het ritme van de muziek: die gaat 60 tot 64 tellen per minuut, dat is dus het zelfde als je hartslag! Ook de frequentie van de stroomgolven zorgt ervoor dat mensen ontspannen (tussen de 7 en de 14 Hertz), (het komt allemaal in balans), hierdoor zijn ze alert en gefocust op één ding.
- Barokmuziek is het eerste geluid dat bij een baby kan komen die nog in de baarmoeder zit, ook dit geeft een rustgevend effect.

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.