Kevers, de grootste orde der insecten

Door Atalanta gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Een artikel over de biologie, mythologie en symboliek van kevers, de grootste orde van de insecten.

Waar leven kevers?
Kevers komen, Antarctica uitgezonderd, over de hele wereld voor. Het is de grootste orde van de insecten met ergens tussen de 300.000 en 500.000 beschreven soorten, maar daarnaast zijn er ook nog vele onbeschreven soorten. Kevers komen voor in allerlei leefgebieden, van woestijnen en bergtoppen tot regenwouden en meren. In de tropen worden de meeste soorten gevonden.

Kenmerken van kevers
Kevers worden gekenmerkt door hun tot schilden verharde voorvleugels. Deze beschermen de achtervleugels, die gebruikt worden om te vliegen. De achtervleugels zitten opgevouwen onder de dekschilden – wie ooit eens een lieveheersbeestje vanaf zijn vingertop liet wegvliegen, heeft het vast wel gezien. De bescherming van de vleugels is erg nuttig voor de vele keversoorten die zich tussen spleten in rotsen, boombast en dergelijke wurmen. Bij de kortschildkever - de naam zegt het al - zijn de dekschilden zo kort dat het achterlijf er onderuit steekt.
Aan de dekschilden dankt de orde der kevers ook zijn wetenschappelijke naam Coleoptera: coleos betekent etui en pteros betekent vleugel.
Overigens kunnen niet alle kevers vliegen. Bij sommige soorten zijn de dekschilden zelfs met elkaar vergroeid geraakt.


Kevers kunnen tussen 3 mm en 15 cm groot zijn en erg in uiterlijk variëren, soms zien ze er haast buitenaards uit. Er zijn soorten met hoorns zoals de neushoornkever of gehoornde mestkevers en soorten met enorme kaken zoals het vliegend hert. Ook zijn er vele kleuren kevers, denk alleen maar aan de verschillende lieveheersbeestjes; naast de oranje met zwarte stippen heb je de zwarte met rode stippen, de gele met zwarte stippen enzovoort. Er zijn keversoorten met prachtig glanzende metalliek groene of blauwe schilden.


Levenswijze
Net als vlinders ondergaan ook kevers een volledige metamorfose. Ze komen uit het ei als een larve, verpoppen zich en komen als kever naar buiten. Wil je dit eens van dichtbij zien, dan kan je bijvoorbeeld een aantal meelwormen kopen en in een potje houden met wat brood als voedsel - ze zullen zich al snel verpoppen tot volwassen meeltorren.

De meeste kevers zijn planteneters. Sommige soorten eten bladeren, andere stuifmeel, weer andere leven van hout (denk aan de niet zo geliefde houtwormkever en de boktor). Er zijn echter ook roofkevers, zoals de loopkevers die verschillende soorten insecten eten en het lieveheersbeestje dat van luizen leeft.  Kortschildkevers en glimwormen leven van slakken en aaskevers tref je aan op de dode dieren waar zij van leven.

Kever-wist je dat....

  • ...er kevers zijn die chemische stoffen gebruiken ter verdediging? De bombardeerkever bijvoorbeeld, kan een vloeistof afscheiden met een temperatuur tot 100 graden Celsius.
     
  • ... er behalve meikevers ook junikevers en julikevers bestaan?
     
  • ... de grootste kever de Herculeskever is? Deze kan ruim 15 cm lang worden.
     
  • ... de zwaarste kever een al even mooie naam draagt, namelijk de Goliathkever, naar de Bijbelse reus Goliath. Deze kever weegt tot 100 gram.
     
  • ... een neushoornkever meer dan 850 keer zijn eigen gewicht kan tillen?
     
  • ... glimwormen geen wormen zijn maar kevers, waarvan de vrouwtjes op larven lijken? Zij produceren licht door een chemische reactie in het achterlijf.
     
  • ... het afrodisiacum Spaanse vlieg bestaat uit de stof cantharidine, die gewonnen wordt uit gemalen oliekevers?

Mythologie
In het oude Egypte was de scarabee, een soort mestkever, het symbool voor de cyclus van de zon. De bal mest die de kever voortrolt werd symbolisch gezien als het dagelijkse pad van de zon van oost naar west. De scarabee werd ook wel afgebeeld met een zon in plaats van een bal mest tussen zijn poten. En de god Kephri of Kephara, god van de opkomende zon, werd afgebeeld met het hoofd van een scarabee. Deze god stond voor vernieuwing en wederopstanding.

Kevers in het sjamanisme
In het sjamanisme staat de kever vanwege zijn metamorfose symbool ook voor verandering, vernieuwing, transformatie. Het verschijnen van een kever als krachtdier in je leven kan betekenen dat het tijd is om naar een volgende levensfase te gaan. Dit hoeft niet snel te gaan; de metamorfose van de kever neemt ook enige tijd in beslag, terwijl hij bewegingloos in het popstadium zit.
In het traditionele sjamanisme worden insecten, inclusief kevers, ook wel eens gezien als negatieve krachten, die ziekte kunnen veroorzaken. De sjamaan ziet dan in zijn trance bijvoorbeeld zwarte kevers kruipen in het lichaam van de patiënt.

Kevers in dromen
De kever als droomsymbool wordt ook vaak negatief uitgelegd, bijvoorbeeld als symbool van nervositeit, kruipende twijfels in het hart, negatieve beïnvloeding. Maar droomsymboliek is iets heel persoonlijks, dus ga altijd af op je eigen gevoel erbij. Een kruipende massa zwarte kevers kan een heel ander gevoel geven en dus ook een heel andere betekenis hebben dan bijvoorbeeld een enkele prachtig glanzende, verwondering wekkende kever.



tekst & illustraties © Suzanne ter Huurne

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Informatief geschreven verhaal met weetjes, leuk om te lezen.

Pork geeft de DUIM.
FAN is hij al.

DRIMPELS droomt verder.
Mooi artikel. Weer een hoop bijgeleerd over deze insecten (niet dat ik dol op ze ben, overigens). Duim.
Zeer interessant, prachtige beesten! Ook de symboliek achter de beestjes is erg boeiend.