Amphisbaena: de tweekoppige slang

Door Saltus gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Mensen zagen in oude tijden alles wat niet natuurlijk was al snel als bovennatuurlijk en angstaanjagend. Zo is er fantastische fictie bedacht rondom de aangeboren misvorming die voorkomt bij sommige slangensoorten.

Herkomst
 

Deze vreemde slang is volgens de verhalen geboren uit het bloed van Medusa, een van de drie Gorgon zusters uit de Griekse mythologie. Nadat de Griekse held Perseus haar had verslagen vloog hij met haar afgehakte kop inclusief slangenkapsel over de woestijn van Libië. Uit de onderkant van de kop droop onder de vlucht bloed uit haar afgesneden nekslagader. In de hete woestijn werd vervolgens de Amphisbaena geboren, daar ligt het schepsel op de loer en vreet toevallige passanten op die op reis zijn. Als hij geen levende zielen tegenkwam leefde hij op een dieet van verschillende soorten mieren en daarom werd hij ook wel ‘Mother of the Ants’ genoemd.


Uiterlijk
 

De Amphisbaena is een tweekoppie slang, aan beide uiteindes van zijn wormachtige lijf  zit een reusachtige kop. In het hoofd zitten twee gloeiende ogen en bijtende, giftige kaken. De hoofden voelen elkaar goed, ze staan in connectie met elkaar en en werken altijd samen. Als de een slaapt of rust, houdt de ander de wacht. Door een sterke huid en een bepantsering van schubben worden zijn vitale onderdelen beschermd zoals zijn kwetsbare ogen. De gigantische worm heeft in sommige verhalen de klauwen en vleugels van een adelaar gekregen. Naast zijn snelle happende aanvallen kon de slang een cirkel vormen door zich met een van zijn koppen vast te bijten in de nek van de ander. In deze hoepelvormige bundeling kan het beest hoge snelheden halen en walst zo alles plat wat op zijn pad komt. Deze cirkelvorm is vergelijkbaar met die van het uiterlijk van de Ourobos. De Ourobos is een stokoud symbool van een slang die in zijn eigen staart bijt. Als de Amphisbaena niet in deze cirkelformatie te vinden was kon hij op een ander manier nog steeds snel manouvreren over de grond. Hij beweegt op een manier die vergelijkbaar is met de bewegingen van een paling, door om de beurt vooruit te bewegen met de uiteindes van zijn lijf kon de slang zeer hoge snelheden halen. Op het land kon het reptiel zich ingraven om zichzelf te camoufleren en tevens kon hij zeer snel zwemmen, deze mobiliteit maakte hem alleen nog maar gevaarlijker. Het wezen is beschreven nog dodelijker te zijn als de veelkoppige draak Hydra die Hercules heeft verslagen. Een Amphisbaena is niet makkelijk te verslaan, een kop afhakken had bijna geen zin, de twee tijdelijk aparte slangen zoeken elkaar zo snel mogelijk weer op om te vergroeien met elkaar.

Symbool

 

Alles wat de mensheid vroeger niet kon verklaren werd al snel als bovennatuurlijk gezien. Daarom is het ook niet gek dat er uit allerlei hoeken van de wereld fictieve verhalen over de slang opdoken. De tweekoppige slang bestaat niet alleen in fictie, ook in onze tegenwoordige natuur komt hij voor. Het woord Amphisbaena betekent in het Grieks ‘twee kanten opgaan’. Het kan om een slang gaan die een aangeboren misvorming heeft waardoor er geen staart groeit, maar een tweede hoofd op het uiteinde van het reptiel. De twee hoofden kunnen ook verklaard worden als een optische misvatting, als twee slangen aan het paren zijn en ze worden opgeschrikt door iets in hun omgeving maakt het vrouwtje dat ze wegkomt. Het mannetje zit met zijn geslachtsdeel nog vast in het vrouwtje en sleept hem mee. Zo kan het zijn dat mensen menen dat ze een tweekoppige slang voorbij hebben zien komen. In India huist een soort slang uit de cobrafamilie genaamd de Eryx Johnii, aan zijn uiterlijke verschijning is nauwelijks te herkennen wat zijn voor of achterkant is, vergelijkbaar met een regenworm. Om extra geld binnen te halen gebruiken slangenbezweerders ook nog een smerig trucje. Door nepogen te bevestigen aan de staart van hun slang lijkt het alsof ze twee koppen hebben en eisen zo meer geld voor hun act en hun ‘speciale’ reptiel.


Cultuur
 

Uit archeologische vondsten blijkt dat de Azteken en Maya’s de slang veel in gebruik hadden als symbool. De tweekoppige slang staat bijvoorbeeld symbool voor de baan die de zon rond de aarde maakt via de sterrenbeelden. Het dier toont overeenkomsten met vergelijkbare goden uit de cultuur van de Maya’s en Azteken. Zo is er de slang Xiuhcoatl en de gevederde god Quetzalcoatl die gelijkenissen tonen. Het vlees van het dier zou ook helpen tegen allerlei kwalen en verwondingen. Wanneer het dode lichaam van de slang zou worden gedroogd in de zon kon het makkelijk tot poeder vermalen worden om te mixen in medicijnen die het helingsproces versnellen. Als je een amulet met het dier draagt tijdens je zwangerschap zou je kind worden beschermd door dit symbool. Ook ging het verhaal dat als je zijn vlees zou eten je meer aandacht van het andere geslacht zou krijgen, bij volle maan had het meer effect. In huidige medicijnen wordt ook nog weleens slangengif gebruikt. De naam van het beest wordt tegenwoordig gebruikt in het dierenrijk om tot wel honderdvijftig soorten wormachtige reptielsoorten te beschrijven. Naast de Amphisbaena bestaan er nog een aantal andere beroemde slangen in de wereld van de legenden zoals de Amphiptere, Scytale, Seps, Ourobos en Hydra.

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Heel interessant, mooi artikel!
Interessant! Slangen, en zeker zulke bijzondere exemplaren, blijven de mens toch altijd fascineren. Duim.
Mooi geschreven!
Poten? Die laatste 'slang'heeft poten. Goed artikel, ik hou wel van een beetje mythologie op zijn tijd.
Dikke duim!