Waarom vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag? Het land was nog niet helemaal bevrijd.

Door Riettian gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Sinds 1946 vieren we Bevrijdingsdag op 5 mei. Weinigen weten daardoor dat niet heel Nederland bevrijd was op die datum. Tot 9 mei werd er nog flink gevochten. Tussen 5 en 9 mei 1945 zijn er nog oorlogsslachtoffers te betreuren.

Veel gebieden in Nederland zijn al voor 5 mei bevrijd

Het is algemeen bekend dat niet het hele land op dezelfde datum is bevrijd. Het zuiden van Nederland werd al bevrijd in de herfst van 1944. Daar hoefden de mensen de laatste hongerwinter niet mee te maken.

In maart en april 1945 werd al een groot deel van Nederland bevrijd. Geleidelijk rukten de geallieerden op. De woonplaats van mijn vader, Ede, werd op 17 april bevrijd, maar dat gold niet voor de gehele gemeente Ede. Dit kleine deel van Gelderland werd als laatste bevrijd. Het duurde ook lang voordat de provincies Utrecht, Zuid-Holland en Noord-Holland bevrijd werden.

Blijheid op 17 april 1945 in Ede

Problemen in Amsterdam

Op 7 mei ging het in Amsterdam op de Dam vreselijk mis. Heel veel mensen stonden te wachten op de Canadezen. Ineens werden ze vanuit een gebouw door Duitsers van de Kriegsmarine beschoten. Er vielen twintig doden onder de Amsterdamse burgers. Wat een feest had moeten worden, werd een vreselijk incident. Waarschijnlijk kwamen de Duitsers tot deze actie, omdat een aantal van hen door de Binnenlandse Strijders waren aangevallen en ontwapend. Deze acties hadden heel veel irritatie bij hen opgewekt.
Op 8 mei bereikten de Canadezen Amsterdam. De vrijheid werd in Amsterdam op 9 mei gevierd. 500 Amsterdammers vielen flauw door stress, vermoeidheid en ondervoeding.

Problemen op de Dam op 7mei 1945

 

Problemen in het westen van Gelderland

Gelders Veenendaal – de provinciegrens tussen Gelderland en Utrecht liep een tijd dwars door de plaats Veenendaal – en De Klomp zijn de laatste plaatsen die in Nederland zijn bevrijd. Terwijl alle plaatsen in de omgeving omstreeks 17 april waren bevrijd was hier een Duitse enclave ontstaan.  Nederlandse en Duitse SS’ers maakten er de dienst uit. Het leek alsof de meest fanatieke SS’ers zich in deze enclave hadden verzameld. De mensen moesten binnen blijven. De SS’ers patrouilleerden continue door de plaats. De sfeer was heel gespannen.
Op 7 mei kwamen de Binnenlandse Strijdkrachten naar Veenendaal. Die raakten slaags met de SS’ers. Drie van hen kwamen om het leven. Op 8 mei probeerde een klein groepje geallieerde soldaten Veenendaal te bereiken. Na een aantal schietpartijen trokken ze zich weer terug. De kleine groep kon niet tegen de fanatieke SS’ers op. De Nederlandse SS’ers leken hierbij nog fanatieker te vechten dan de Duitsers. Waarschijnlijk realiseerden zij zich, dat ze niet terug konden keren naar de Heimat en dat hen in Nederland een zware straf boven het hoofd hing.

Nederlandse SS'ers

 

Het verhaal van Rietje, die indertijd 9 jaar was:

De laatste dagen dat het bij ons oorlog was, waren erg spannend. We moesten binnen blijven, want buiten was het gevaarlijk. Je hoorde, dat er overal geschoten werd. Als je door het raam keek, zag je veel SS’ers lopen. Voor Nederlanders. Mijn vader zei, dat de Duitsers zoveel mogelijk terug gingen naar Duitsland, maar dat de Nederlandse SS’ers niet meekonden en bang waren voor het einde van de oorlog. Daarom vochten ze zo hard. Op een gegeven ogenblik, aan het begin van de avond, werd er keihard bij ons aangebeld. Gelijk hoorden we ook schoten. Mijn vader keek door het raam en zag een verpleegster staan. Ze was erg bang en gilde. Mijn vader deed de deur open en trok haar snel naar binnen. Daarna bleven de soldaten op het huis schieten. We moesten naar de schuilkelder.

De soldaten bleven de hele nacht op ons huis schieten. Mijn vader was bang, dat ze het in brand wilden schieten. De verpleegster deed haar verhaal. Ze kwam uit Amersfoort. Die plaats was allang bevrijd. De verpleegster wilde haar familie in de Betuwe gaan bezoeken, want die had ze lang niet gezien. Op de fiets reed ze van Amersfoort naar De Klomp, maar bij De Klomp voelde de sfeer niet goed. Het was zo stil. Ze zag helemaal geen burgers, maar nog wel veel soldaten. Ze was bang geworden en daarom had ze bij ons aangebeld. Ze was ontzettend geschrokken van de schietpartij en had ook erg veel pijn, want ze was in haar arm geschoten.

Ik zal die nacht nooit vergeten. Het schieten ging de hele nacht door. Wij zaten samen in de kleine schuilkelder. Het was er heel benauwd. De verpleegster kermde van de pijn. Mijn moeder en mijn zus huilden van de angst. Mijn kleine broertje kon niet slapen en ook aan mijn vader merkte ik dat hij bang was. Tegen de ochtend hield het schieten pas op.

We moeten vluchten", zei mijn vader. Waarschijnlijk komen ze terug. De verpleegster kreeg te horen wat de kortste weg naar Ede was. Zij ging als eerste. Daarna volgde ons gezin. Lopend moesten we naar Ede. Door de tuinen stiekem het dorp uit. Daarna zo onopvallend mogelijk via kleine weggetjes naar Ede. We konden bijna niets meenemen. Daarvoor was geen tijd en het zou te veel opvallen. Wat was ik blij dat we op bevrijde grond waren. Nog blijer was ik toen we bij mijn oma in Ede waren aangekomen. Daar kon ik eindelijk rusten, want ik was zo ontzettend moe.

Mijn vader is een paar dagen later teruggegaan naar ons huis. Het was er een grote bende. Al onze spullen waren meegenomen. We waren alles kwijt. Gelukkig konden we bij onze oma blijven wonen en kreeg mijn vader een goede baan bij de gemeente, zodat we opnieuw konden beginnen. Maar ik heb dus nooit de bevrijding meegemaakt.

 

Waarom dan toch Bevrijdingsfeesten op 5 mei?

Tot en met 9 mei is er dus op een paar plaatsen in ons land nog flink gevochten. In de toenmalige kolonie Nederlands-Indië werd er zelfs tot en met 15 augustus 1945 gevochten. Waarom vieren we dan toch op 5 mei onze bevrijding? Officieel heeft het Duitse leger in Nederland op 5 mei gecapituleerd. Wij zijn trouwens één van de weinige landen die de bevrijding van het eigen grondgebied vieren. In de landen om ons heen houdt men veelal 8 mei aan, omdat het Duitse leger toen volledig gecapituleerd heeft en in Oost-Europa 9 mei.

In Hotel De Wereld in Wageningen ondertekent de Duitse generaal Blaskowitz de capitulatie
 

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Interessant en boeiend weergeven deze 'puntjes op de i'van de 'bevrijding'van Nederland. D F.
Knap stukje geschiedenis. Mooi omschreven!
Heel goed om dit stukje vrij onbekende geschiedenis te vermelden. Leve de vrijheid!
een ontroerend relaas van een ooggetuige over een stuk geschiedenis die ik niet kende. Na de oorlog is er zoveel vergeten of niet over gepraat. Dat het goed is om het te blijven vertellen.
Een heel mooi artikel, met mooie info over de Veense geschiedenis.
(Hans)