Rechtsgeschiedenis: middeleeuws recht (5)

Door Nickelton gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

In de middeleeuwen is het recht dus veranderd ten opzichte van de oudheid. Dit geldt natuurlijk ook voor de onrechtmatige daad. Hoewel een onrechtmatige daad nog niet echt bestond in de Corpus Iuris of in het Corpus Commune, zijn er wel sterke gelijkenissen met onze onrechtmatige daad. Maar zeker ook nog verschillen.

Ik zal nog kort even “de onrechtmatige daad” uit het Corpus Iuris behandelen. Het Corpus Iuris en onze huidige onrechtmatige daad hebben gemeen dat: er uit inbreuk maken op een andermans recht een verbintenis ontstaat, er is geen wilsovereenstemming nodig en het handelen is verwijtbaar. Het ging in het Corpus Iuris voornamelijk om de delicten; zaakschade, diefstal, belediging van vrije personen.

Onze huidige onrechtmatige daad kent echter nog veel meer soorten schade, waarin het Corpus Iuris niet in voorzag. Denk hierbij aan letselschade, zuivere vermogensschade en immateriële schade. Het middeleeuws recht begon echter voor deze soorten schade ook al oplossingen te bieden. Dit kwam voornamelijk voort uit het canoniek recht. De kerk stelt namelijk ‘gij zult niet stelen’. Stelen moet hier ruim worden opgevat; men zal een ander geen nadeel doen. Als je dit wel doet, dan moet je het herstellen. Dit heet de restitutieleer.

Letselschade bij een vrij man

De hoofdregel in het Corpus Iuris Civilis is: “het lichaam van een vrij man is niet op waarde te waarderen.” Maar de middeleeuwse glossatoren vonden in het Corpus Iuris wel aanknopingspunten om letselschade te laten vergoeden. Wellicht hebben zij de teksten uit de Corpus Iuris volledig fout geïnterpreteerd, maar het leidde er wel toe dat letselschade ook vergoed diende te worden.  Azo speelde hierin een belangrijke rol.

Zuivere vermogensschade

De glosse van Accarius speelt hierbij een belangrijke rol. Accarius erkent zuivere vermogensschade en stelt dat vermogensschade die ontstaan is uit een ongeoorloofde handeling vergoed dienen te worden. Hij volgt hierbij een eerdere uitspraak van Azo. Aan immateriële schade werd nog niet gedacht.

Aansprakelijkheid

Het grootste verschil is denk ik niet eens de soorten schade die vergoed werden, maar door wie dat gedaan moest worden. En wie er recht had op een schadevergoeding veranderde ook. Er werd in de middeleeuwen één criterium gegeven voor de aansprakelijkheid (in plaats van allerlei casussen zoals in het Corpus Iuris). Dit criterium was culpa, oftwel: schuld. De lichtste schuld was al voldoende, aldus de middeleeuwse juristen. Zonder schuld kon er ook niets gevorderd worden, dat was het uitgangspunt. Onder schuld verstonden de middeleeuwse juristen het volgende:

Je hebt niet gehandeld zoals er van een redelijk mens verwacht mag worden.


Andere delen

Inleiding in het Romeinse Recht: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-1

de Lex Aquilia: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-2

Andere delicten in het oude Rome: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-3

Middeleeuws recht: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-middeleeuws-recht-4

Onrechtmatige daad in de middeleeuwen: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-middeleeuws-recht-5

De vroegmoderne tijd: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-vroegmoderne-tijd-6

 

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
mooi en interessant artikel
duim erbij