Van Nederlands-indië tot Indonesië

Door Riettian gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Van Nederlands-Indië tot Indonesië heette het examenonderwerp geschiedenis in het jaar dat ik eindexamen deed. Het ging over de jaren 1942 1949, de jaren waarin Nederland uiteindelijk zijn kolonie Indië kwijtraakte, omdat Indië een vrij land wilde zijn. In 1949 gebeurde dat dan ook en was de Republiek Indonesië een feit. Het was een heel belangrijke periode, vooral voor de mensen die in het land leefden. Voor velen veranderde er veel.

De examenstof geschiedenis was saai en de periode 1942 -1949 was veel te beperkt om een goed beeld van dit stuk van de geschiedenis. Een veel beter beeld kreeg, toen ik een paar jaar later de film Multatuli zag. Ook de boeken van Hella Haasse lieten een deel van de geschiedenis levendig zien.

 

Het VOC ging handel drijven in de Oost

Vanaf 1602 gingen de Nederlanders handel drijven in de Oost. Het was de tijd van de VOC. Daarvoor had al weleens een Nederlands schip de Oost aangedaan, maar waren het vooral de Portugezen die handel dreven in het gebied. Door de problemen die de Portugezen hadden met de inheemse bevolking, werd Nederland min of meer gedwongen zelf specerijen te gaan halen. Dat leverde geen windeieren op.

Soms was het moeilijk om aan de specerijen te komen. Andere westerse landen waren eveneens geïnteresseerd. Vandaar dat het VOC besloot dat zij het monopolie wilde hebben op een aantal specerijen. Soms was het gemakkelijk om dergelijke overeenkomsten te sluiten. Op Java bijvoorbeeld. Maar op de Molukken moest eerst een aantal lokale machthebbers bloedig uitgemoord worden, voordat duidelijk was dat de Nederlanders het echt meenden en de monopolies konden worden afgedwongen.

 

Er kwam tegenstand tegen deze acties en de productie daalde daardoor met 70%. Oud-werknemers van het VOC moesten toen toezicht gaan houden op de plantages. Andere landen waren het niet eens met deze monopolies en daardoor zijn er verschillende oorlogen geweest, o.a. met Engeland. Dit heeft het VOC erg veel geld gekost. In 1798, na heel veel chaotische jaren werd het VOC ontbonden, omdat het financieel heel slecht ging. De Indische koloniën kwamen onder bewind van de Bataafse Republiek.

 

De Bataafse Republiek

In de 19e eeuw voerde de Bataafse Republiek het bewind in Nederlands Indië, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Nederland kwam eerst onder Frans bewind en later versloegen de Engelsen Napoleon, zodat zij als het ware het bewind over Nederlands Indië overnamen. Met name op Java waren er grote opstanden.  Deze opstanden hebben aan beide zijden veel mensenlevens gekost. Het cultuurstelsel werd ingevoerd. Dit betekende dat de inheemse bevolking verplicht was 20% van hun grond te gebruiken voor producten voor het westen.  Door het Suezkanaal werd het steeds gemakkelijker om in Indië te komen. Aan het eind van de 19e eeuw breidde Nederland zijn invloed uit naar steeds meer eilanden en werd Nederlands Indië officieel een kolonie. De beruchte Atjeh-oorlogen o.l.v. generaal Van Heutsz hebben voor veel ellende gezorgd, maar uiteindelijk werd ook Atjeh een Nederlandse kolonie. Door de Suikerwet konden particuliere ondernemingen zich in Nederlands Indië vestigen.

 

 

De 20e eeuw

Aan het begin van de 20e eeuw werd de macht in Indië gedecentraliseerd. De grote steden kregen een gemeenteraad met een burgemeester. Ook kwam er een soort parlement.  De Nederlanders hielden de macht in handen.

Tijdens de 2e Wereldoorlog werd Indië bezet door Japan. De meeste Nederlanders kwamen tijdens deze periode in mannen- of vrouwenkampen terecht en beleefden een gruwelijke tijd. Vrouwen werden gedwongen tot prostitutie met de Japanners. Hierover werd lang gezwegen.  Na de Tweede Wereldoorlog werd de oude orde in Nederlands Indië niet meer hersteld.

 

Al tijdens de 2e Wereldoorlog had Nederland aan Indonesië beloofd dat de staat autonomer zou worden.  In november 1946 werd tijdens een conferentie in Linggadjati afgesproken dat de Verenigde Staten van Indonesië er mochten komen. De culturele en etnische diversiteit van Indonesië zou worden erkend en zij zouden zichzelf mogen besturen, maar wel onder leiding van Nederland.  Veel Nederlanders hadden moeite met dit idee, want zij zagen zichzelf als goeddoeners die het land verder moesten helpen ontwikkelen.

De politionele acties in 1947 waren de laatste stuiptrekkingen van Nederlands om zich te verzetten tegen de Vrije Republiek. Zij hebben de problemen alleen maar verstrekt. In 1949 werden officieel de Verenigde Staten van Indonesië erkend en was Nederland zijn kolonie kwijt.

Door de eeuwen heen zijn er erg veel doden en gewonden gevallen aan de kant van de Indonesiërs en de Nederlanders. Was dat nodig geweest?


De relaties tussen Indische mensen en Nederlanders hebben ervoor gezorgd dat er veel kinderen zijn geboren met gemengd bloed. Deze kinderen hebben altijd een bijzondere positie ingenomen. Ook na de oorlog toen velen van hen naar Nederland kwamen.

Reacties (9) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ja, het was een harde tijd toen, maar als een strijd zo hard is, is er meestal heel veel aan vooraf gegaan. Ben je op Bali gaan wonen? Bevalt dat? 30 jaar is al lang.
Ik woon als Belgische Vlaming al 30 jaar in Indonesie. Je zou ook eens moeten schrijven over de "bersiap" periode toen de Nederlanders die net uit de Jappenkampen bevrijd waren, vermoord werden door de Indonesiers. Arme Nederlanders die na 4 jaar gevangenis uit een jappenkamp kwamen en dan vermoord werden door Indonesiers.
Ik zie dat je vaker over Nederlands-Indië/Indonesië schrijft. Leuk! Gezien mijn gedeeltelijk Indische achtergrond ben ik altijd erg geïnteresseerd. Vooral verschillende visies en discussies erover. Ik ga je teksten volgen. Duim erbij en fan erbij!

Met vriendelijke groet,

Ragasto
Bedankt voor dit artikel.

Onze gescheidenis, die wij leren met gescheidenis klopt niet.
Ooit sprak ik een man, die als 18jarige ging dienen in de KNIL.
Hij werd door Majoor Spoor een dorp in gestuurd en moest alles doodschieten wat in het vizier kwam.. De man van meer dan 2.00mtr zat te huilen, zittend in Sarangan, wijzend naar "die lieve mensjes"
Hollanders zijn daar ploerten geweest.
Nazi's ten top.. O Ja Majoor Spoor is postuum onderscheiden..
Maar ja, dat was op een ander continent..

En Tja..
De Indonesiër? Die heeft het ze vergeven.
Van Heuts heeft inderdaad keihard huisgehouden daar. Ik ben het echter met Almirantex eens dat de VOC meerdere kanten heeft. Interessant artikel!
Goed geschreven.
Die VOC-tijd heft veel kanten.
Duim
Tex
mooi geschiedenis artikel.
weer wat bijgeleerd. dank je wel.
duim en fan erbij