Rechtsgeschiedenis: Romeins Recht (3)

Door Nickelton gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Na een algemene inleiding in de onrechtmatige daad, een inleiding in het Romeinse recht en een uitvoerige behandeling van de Lex Aquilia, wil ik het toch ook nog even hebben over de andere delicten die vergelijkenissen hebben met onze huidige onrechtmatige daad...

In mijn vorige artikel noemde ik al dat er vele delicten bestonden in het Romeinse Recht. Zaaksbeschadiging werd geregeld door de Lex Aquilia en was de belangrijkste voor de onrechtmatige daad. Toch zijn de andere delicten niet onbelangrijk. Daarom wil ik nu ook nog even stil staan bij:

Het delict Diefstal

Diefstal in het Romeinse recht omvatte veel meer dan het huidige begrip diefstal. Zo viel onder diefstal bij de Romeinen ook verduistering en het aannemen van geld of goederen waarvan je weet dat zij niet voor jou zijn. Diefstal volgens de oude Romeinen was de bedriegelijke toe-eigening van een zaak. Dit komt dus inderdaad overeen met bovenstaande omschrijving. Belangrijk bij diefstal was de opzet; er wordt met opzet gestolen. De Romeinen noemde diefstal 'furtum'. De vordering die iemand had op een dief heet de actio furti.

Belangrijk is het toe-eigenen. Indien een zaak niet bij iemand terecht komt, kan er dus ook geen sprake zijn van diefstal. Tjaah, dus jaag jij een tamme pauw op en komt die bij iemand terecht, dan is er sprake van diefstal. Komt de tamme pauw terecht in het bos, tjaah. Probleem. In dat geval kun je de actio factum instellen.

Het delict Belediging en Mishandeling van Vrije Personen

Het delict spreekt voor zich. Het belangrijkste criterium is dat er sprake is van opzet. Zonder opzet geen belediging of mishandeling. Iemand die jou dus in de maling neemt als grap, dat is geen delict. Het Romeinse woord voor dit delict is Iniuria.

Straffen

Bij alle delicten is er dus een straf mogelijkheid. Strafrechtelijk en burgelijk zijn er stappen te ondernemen. Vaak zijn deze vorderingen gemengd, maar dat hoeft niet. Zo kan er bij diefstal een boete (actio Furti) worden gevorderd door de bestolene. Maar ook kan zijn gestolen goed terug worden gevorderd. Deze acties kunnen naast elkaar bestaan.

En hoe hoog zijn die straffen dan? Voor caput I van de lex Aquilia geldt dat de hoogste waarde van het jaar waarin het vee of slaaf dood gegaan is, vergoed moet worden. Er moet echter niet gekeken worden naar de markt- of affectieve waarde, maar naar het belang dat de eigenaar er bij had dat het dier of slaaf bleef leven. Een paard dat gebruikt werd om een kar te trekken, was zo meer waard dan een paard dat alleen maar stond te grazen.

Op diezelfde manier moet er gekeken worden naar de schade bij Caput III en andere delicten. Er moet hier echter niet gekeken worden naar een jaar, maar naar dertig dagen...

En wie wordt er gestraft? Dat is ook een apart verhaal in het Romeins recht.

Medeplegers

Ben jij naar maatstaven van huidig Nederlands recht medeplichtig of een medepleger? Dan kun je naar maatstaven van het Romeinse recht gestraft worden alsof jij de 'hoofdpleger' bent. Je hebt immers geholpen aan de diefstal. Dit betekent dat ik tegen de pleger en medeplichtigen allemaal apart een vordering in kan stellen. Je komt er dus soms niet eens heel slecht vanaf als je bestolen wordt!

Andere delen

Inleiding in het Romeins Recht: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-1

De lex Aquilia: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-2

Andere delicten in het oude Rome: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-romeins-recht-3

Middeleeuws recht: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-middeleeuws-recht-4

Onrechtmatige daad in de middeleeuwen: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-middeleeuws-recht-5

De vroegmoderne tijd: http://www.xead.nl/rechtsgeschiedenis-vroegmoderne-tijd-6

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Leuke artikelen, weer wat geleerd!
goed geschreven, prettig leesbaar.
duim