De oude filosofen: Logisch positivisme en kritisch rationalisme (9)

Door Nickelton gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Ik studeer rechten. En bij rechten hoort rechtsfilosofie. Ik vind het een interresant onderwerp. Dus waarom niet de studie en Xead combineren? Er zullen verschillende delen verschijnen die de filosofen, de ideeën en de periode waarin de grootste filosofen leefden centraal staan. Leuk en leerzaam dus! Nu: De aanloop naar het logisch positivisme en het kritisch rationalisme en hun belangrijkste filosofen!

We gaan weer verder in de tijd. Na het scepticisme, het utilisme en de opvattingen van Kant gaan we door naar het positivisme, neo- positivisme, logisch positivisme, de taalfilosofie en het kritisch rationalisme. Daarnaast zal ik ook nog een aantal woorden wijden aan de hermeneutiek.

Positivisme en Comte


Ugust Comte staat aan de basis van het positivisme. Het positivisme streeft naar objectieve kennis binnen de werkelijkheid en binnen de maatschappij. Inzicht in de maatschappij is belangrijk volgens Comte omdat het kan helpen een zo goed mogelijk functionerende staat te scheppen. Comte onderscheidt drie stadia van het denken. Het eerste stadium is het magische stadium, waarin alles op God geschoven wordt. Het tweede stadium is het metafysische denken; er wordt gebruikt gemaakt van abstracte begrippen (Plato, Aristoteles). Het hoogste stadium is dat van de wetenschap (empirische wetenschappen). Het hoogste stadium is dus wanneer je jouw denken kracht bij zet door middel van waarneembare dingen in de fenomenale wereld.
Comte laat zich echter wel verleiden tot de metafysica; hij ontwikkeld een toekomstbeeld. Volgens Comte is een utopie wanneer de gemeenschap boven het individu gaat. Volgens Comte moeten er geleerden aan de macht zijn.


Neo- positivisme


Het neo- positivisme is een vervolg stroming van het positivisme. Het streeft extreem naar empirische en logische verklaringen van de werkelijkheid. Omdat alles empirisch te bewijzen moet zijn, zijn vele huidige wetenschappen geen wetenschap meer. Theologie bijvoorbeeld, dat is geen wetenschap.


Logisch positivisme


Het logisch positivisme is onderdeel van het neo- positivisme. Dit was een zeer extreme groep binnen het positivisme. De Wiener Kreis stond aan het hoofd van deze stroming. Zij stelden dat alles empirisch vast te stellen moest zijn, anders was het geen wetenschap. Ook stelden zij dat er slechts een logische taal nodig was; een taal van symbolen met een logische samenhang. Zij stellen dat uitspraken slechts nuttig zijn als je ze kunt toetsen aan empirische experimenten. Ze hebben dus een extreem natuurwetenschappelijk kennisideaal. Om theorieën te toetsen gebruikten zij de verificatiemethode; ze zochten naar bevestigingen. Ze zeiden ook dat wetenschappelijke vooruitgang een maatschappelijke vooruitgang betekende. Dit is natuurlijk niet waar, denk hierbij aan de WOII.


Het idee dat wetenschap maatschappelijke vooruitgang betekend staat ook op gespannen voet met het hele idee dat alles empirisch vast te stellen moet zijn. Morele waarden als goed, kwaad en rechtvaardigheid zijn namelijk niet empirisch te toetsen, maar wel maatschappelijke waarden. Uitspraken als ‘alle mensen zijn gelijk’ zijn geen wetenschappelijke uitspraken, maar normatieve; het is een uitspraak over hoe iets zou behoren te zijn. Derhalve vinden de logisch positivisten dergelijke uitspraken zinloos. Als iets niet wetenschappelijk is, dan is iets zinloos.


Voor ethiek en juridische uitspraken is dus in het logisch positivisme niet echt ruimte, want ze zijn zinloos, want ze gebruiken open normen en zijn dus niet empirisch vast te stellen. (vb: goed, kwaad, redelijk, billijkheid, goeder trouw).


De Wiener Kreis bestond uit een groepje filosofen die regelmatig van gedachten wisselden. De belangrijkste figuren waren Rudolf Carnap, Moritz Schlick, Otto Neurath, Hans Hahn en Ludwig Wittgenstein (in zijn eerste denk periode).
 

Taalfilosofie


Thomas Moore is de grondlegger van de taalfilosofie. De taalfilosofie was ook een onderdeel van het neo- positivisme. Volgens Moore gaat het niet meer om de logische taal, maar om de gewone taal. Zinvolle uitspraken zijn niet alleen meer empirische uitspraken, maar ook morele uitspraken kunnen zinvol zijn. Richard Marvyn Hare schreef een boek “The language of Morals” en zei dat het wel degelijk mogelijk was om (redelijk rationele) uitspraken te doen over morele uitspraken. Morele uitspraken moeten universeel zijn, want dat maakt rationele kritiek op sommige morele uitspraken mogelijk. Dit noemen we het universaliteitsvereiste. Moore en Hare kregen ook steun van Wittgenstein in zijn tweede denk periode.


Kritisch rationalisme; Karl R. Popper


Het kritisch rationalisme, dat Popper introduceerde, is nauw verband met het logisch positivisme. Popper probeerde de fouten uit het logisch positivisme te halen. De grootste overeenkomsten tussen het logisch positivisme en het kritisch rationalisme zijn dat beide proberen kennis te verschaffen over de waarheid. Ook gaat Popper er vanuit dat alles empirisch vast te stellen moet zijn.


Wat is dan verschillend denk je misschien? Dat zijn vier punten. Punt één gaat over de zinloosheid. Popper zegt dat bepaalde niet-wetenschappelijke uitspraken nog steeds zinvol kunnen zijn, in tegenstelling tot de logisch positivisten. Popper maakt slechts het onderscheidt tussen wetenschappelijk en niet- wetenschappelijk.


Het tweede verschil is dat het logisch positivisme uitspraken en theorieën toetst aan het verificatievereiste; ze zoeken naar bevestigingen van hun theorieën. Popper stelde dat je theorieën moest falsificeren; je moest zoeken naar een fout. Want zei Popper, je kunt slechts over waarneembare theorieën iets met zekerheid zeggen. Voorbeeld:
 

Je gaat naar 10 kazernes van de brandweer. Je ziet dat alle brandweer auto’s rood zijn. Je theorie die je daar op vormt is ‘alle brandweerauto’s zijn rood’. Als je naar de volgende kazerne gaat, dan zijn inderdaad alle brandweer auto’s weer rood. Derhalve is de theorie juist (verificatie).
Je doet de zelfde proef, maar nu maak je als theorie “niet alle brandweerauto’s zijn rood”. Je formuleert je theorie ontkennend. Derhalve, als je jouw theorie bevestigd, dan ontkracht je dus eigenlijk je gedachte. Tot de tijd dat je de uitspraak bevestigd, is het tegengestelde waar. (falsificatie) Totdat je die gele brandweerauto tegenkomt....


Het derde verschil dat het logisch positivisme een inductief kennismodel gebruikt. Je verzamelt eerst gegevens en daarop baseer je de theorie. Het kritisch rationalisme gebruikt een deductief kennismodel. Je bedenkt eerst een theorie en die ga je proberen te ontkrachten.


Het laatste verschil is dat het logisch positivisme een statische wetenschapsopvatting heeft. Zodra de proeven klaar zijn en daaruit blijkt dat de theorie klopt, dan heb je de waarheid te pakken. Popper vindt juist dat je de theorie moet proberen onderuit te halen en te verbeteren.


Hij baseert bovenstaande vier punten van kritiek op onder andere de theorie van Freud dat alle wensen droomvervullingen zijn. Indien je hier meer over wilt weten, schaf dan een boek aan of stuur me een bericht of reageer, dan zal ik het artikel nog aanvullen.


Hermeneutiek


De hermeneutiek gaat er vanuit dat objectieve kennis niet mogelijk is. Je kunt iets empirisch niet goed waarnemen, want je hebt al vooroordelen. Hetzelfde geldt voor als je iets met de ratio probeert op te lossen. Volgens de hermeneutiek handelen mensen niet zoals ze doen door de natuurwetenschappen, maar door hun rede; door middel van interpretatie. Alles moet bekeken worden in zijn context.

Andere delen:

Plato: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-plato-1

Aristoteles: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-aristoteles-2

Grotius: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-hugo-de-groot

Hobbes: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-thomas-hobbes-4

Locke: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-john-locke-5

rousseau: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-jean-jacques-rousseau-6

utilisme: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-het-utilisme

Kant: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-immanuel-kant-8

Positivisme en rationalisme

Een overzicht: http://www.xead.nl/de-oude-filosofen-een-overzicht

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
MEER FILOSOFIE!!

Lees nu ook mijn serie over hedendaagse rechtsfilosofie:
http://plazilla.com/page/4295133550/the-case-of-the-spelucean-explorers
Ik ben een boek aan het lezen dat heet Over mijn lijk en daarin staan allemaal stukken over hoe bepaalde filosofen over de dood dachten en hoe ze dood zijn gegaan. Vaak op een niet al te filosofische wijze kan ik wel stellen. Echt een aanrader! En een duim voor dit artikel natuurlijk.