De oude filosofen: Immanuel Kant (8)

Door Nickelton gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Ik studeer rechten. En bij rechten hoort rechtsfilosofie. Ik vind het een interresant onderwerp. Dus waarom niet de studie en Xead combineren? Er zullen verschillende delen verschijnen die de filosofen, de idee├źn en de periode waarin de grootste filosofen leefden centraal staan. Leuk en leerzaam dus! Nu: Het utilisme, Hume, Bentham en Mill.

In het vorige deel heb ik het scepticisme besproken dat zegt dat je kunt overal aan kunt en moet twijfelen. Descartes was een aanhangen van het scepticisme, maar maakte al wel een uitzondering door te stellen dat je aan het twijfelen niet kon twijfelen. Hume, Bentham en Mill reageren daarop met het utilisme. Zij zeggen dat je kunt weten wat goed is, als een handeling of wet het meeste geluk oplevert voor de meeste mensen en het minste pijn.

Kant en het utilisme

Kant wijst het utilisme juist volstrekt af. Het utilisme stelt dat de impressions worden geordend door het gevoel. Kant stelt dat impressions worden geordend door de rede en de rede doet dat in oorzaak en gevolg. Hiermee redt Kant de natuurwetenschappen, want die zijn gebaseerd op oorzaak-gevolg relaties. De rede die de impressions ordent op oorzaak en gevolg noemt kant de theoretische rede.

Kant is ook een empirist. Hij zegt dat wij de wereld zoals hij is (de buitenwereld) niet kunnen kennen. Wij kunnen slechts kennis verschaffen over de wereld zoals die aan onze zintuigen verschijnt (de binnenwereld). Maar zegt Kant, wij kennen ook vrijheid; we hebben een moreel bewustzijn. Dat morele bewustzijn kunnen wij niet waarnemen en is niet geordend naar oorzaak en gevolg. Je hebt een keuze, je zit niet vast aan bepaalde wetten. Dat is ethiek. Kant noemt dit de praktische rede.

Dit klinkt misschien enigszins tegenstrijdig en dat is het ook.

Ethiek

Volgens Kant is een dier heteronoom (volledige slaaf van oorzaak en gevolg). De mens is echter ook autonoom (moreel), want die heeft rede. Kant stelt dat de rede is om de wil te bepalen, door middel van wetten te maken. Je moet jezelf dus wetten voorschrijven. Hieronder volgt een uitwerking van een voorgaand standpunt.

Volgens Kant leeft iedereen volgens bepaalde maxime, oftewel leefregels. Een goede maxime is een regel die goed is voor iedereen (een wet). Een mens moet achting hebben voor de wet, want de wet is afkomstig van een redelijk wezen. Een redelijk wezen is iemand die zich onttrokken heeft van oorzaak en gevolg ketens. Volgens Kant ben je niet moreel bezig als je geneigd bent om aan liefdadigheid te doen. Die neiging komt namelijk voort uit het gevoel, en niet het gevoel, maar de rede staat aan de basis van het moreel. Bij het utilisme is dit juist het tegenovergestelde.

Het hele idee van Kant is gebaseerd op het beginsel van autonomie.

De opvatting van Kant over het recht

Ook Kant gaat uit van een natuurstaat. Volgens Kant kun je elkaar in de natuurstaat geen onrecht aandoen, want er is geen recht. Volgens Kant ontstaan er al snel onenigheid over wat recht is in de natuurstaat. Er ontstaan dus flinke problemen tussen iedereen. Mensen moeten dus streven naar een staat. Hiermee lijkt de natuurstaat van Kant erg op die van Hobbes.

Ook Kant stelt dat een maatschappelijke verdrag de oplossing is. Het belangrijkste is dat een staat waarin Kant leeft niet het recht van opstand kent. Je moet namelijk leven uit achting van de wet (zie de ethiek). Als je wel in opstand komt, dan breek je de rechtstaat af en ga je terug naar de natuurstaat. Volgens Kant is dat de grootste misdaad die je kunt begaan. Er is echter nog wel een klein lichtpuntje in de opvatting van Kant. Het recht van meningsuiting is wel toegestaan, want zo kan de soeverein te kennen komen wat het volk wil.

Andere delen


Deel 1: Plato

Deel 2: Aristoteles

Deel 3: Grotius







Deel 7: Utilisme

Deel 8: Kant
Deel 9: Positivisme en kritisch ratiolisme

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Met plezier gelezen. Leuke belijningen over die "nuttigheidsleer" Duim en succes met je studie.
Toevallig laatst nog over deze man zitten lezen in een boek over de ontwikkeling van de psychologie, interessante stof!