Persoonlijkheid in wording

Door Daisy03 gepubliceerd op Friday 28 September 12:09

Persoonlijkheid is een moeilijk begrip. Iedereen weet wat ermee bedoeld wordt, maar zodra je moet omschrijven wat het inhoudt, weet je niet waar je moet beginnen (of moet stoppen).

Of iemand heel slim is of juist oliedom, is wel heel kenmerkend voor hem en het beïnvloedt sterk zijn manier van doen  maar telt niet mee bij de beoordeling van iemands persoonlijkheid. Intelligentie is één ding: persoonlijkheid is iets anders!

De 1e 20 jaar van iemands leven (sommigen zeggen zelfs 30 jaar), verandert er nog veel. Dan is de “persoonlijkheid in wording” (zo luidt de titel van een boek van pedagoog Philip Kohnstamm).

Wat valt onder iemands persoonlijkheid:
• Emoties die hem bevangen
• Normen die hij hanteert
• Motieven die hem drijven
• Houdingen die hij aanneemt
• Opvattingen die hij verdedigt
(over andere mensen: oudere mensen, mensen van andere rassen, homoseksuelen)
• Gewoonten die hij volhoudt

Wat valt niet onder iemands persoonlijkheid:
• Niet zijn intelligentie
• Niet zijn uiterlijk

Bij een jong kind is over een groot aantal van de hiervoor opgesomde kenmerken nog niets te zeggen, maar over sommige wel omdat ze in aanleg bij de geboorte aanwezig zijn.

Maar kinderen nemen ook gedrag over van hun ouders en andere kinderen. Doordat er verschil zit in deze rolmodellen, leidt ook dat tot persoonlijkheidsverschillen tussen kinderen. Maar of dit blijvend is, is niet te zeggen.

Karakter

Alle verschillende persoonlijkheidskenmerken die iemand heeft, van uiterlijk en innerlijk, vormen samen een karakterpersoon. Er zit een zekere lijn in, ook al vinden mensen van zichzelf – of vinden anderen van hen – dat ze in de ene omgeving een ander iemand zijn dan in een andere…
Allport (Amerikaanse psycholoog) sprak over de persoonlijkheid als een “innerlijke organisatie” van eigenschappen. Met het woord “organisatie” wilde hij uitdrukken dat er ondanks ogenschijnlijke wisselingen systeem zit in iemands doen en laten & beleven (bij volwassenen).

Waarin sommige mensen wel en andere niet op elkaar lijken, daarin kan de psycholoog zich verdiepen “Persoonlijkheidspsychologie” (vroeger ook karakterologie of typologie genoemd). Hierin  wordtnbestudeert welke eigenschappen naar verhouding vaak in combinatie voorkomen.
Zo ontstaan persoonlijkheidstypen en kan men mensen indelen op grond van een bepaalde samenhang van persoonlijkheidseigenschappen die ze met elkaar gemeen hebben.

Tegenwoordig denkt men in het spraakgebruik bij karakter meestal aan de morele kant van de persoonlijkheid:“hij heeft een slechte karakter”. Terwijl men niet kan zeggen:’hij heeft een slechte persoonlijkheid’. 

Big Five

De vijf persoonlijkheidsdimensies, ook wel de Big Five genoemd, zijn va neen hoog en breed algemeen betekenisniveau. Daarom zijn aanduidingen met abstracte termen uit de psychologie, zoals 'extraversie' of 'neuroticisme', beter dan aanduidingen met woorden die in de omgangstaal een heel specifieke betekenis hebben, zoals 'vriendelijkheid'.

De Big Five:

  • Extraversie ( tegenover introversie)
  • Meegaand ( tegenover wantrouwend)
  • Zorgvuldigheid ( tegenover laks en gebrek aan motivatie)
  • Emotionele stabiliteit ( tegenover neucroticisme)
  • Openheid voor ervaringen, creativiteit en intellect

De Big Five is gebaseerd op een onderzoek naar alle woorden waarmee persoonlijkheidskenmerken van mensen kunnen worden aangeduid .Elk van deze vijf dimensies heeft extremen van heel sterk naar heel zwak aanwezig (bij deze persoon). De vijf dimensies zijn dus de hoofdcategorieën van de woorden waarmee wij anderen beschrijven als wij kenmerken van hun persoonlijkheid onder woorden brengen, in gedachten voor onszelf, of uitgesproken (en uitgeschreven of getypt) tegenover anderen.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.