Nlp Snappen - Patronen in je stottergedrag

Door Renerobben71 gepubliceerd op Friday 28 September 12:08

Als NLP Coach en trainer werk ik ook veel met stotteraars om het psychisch deel van het stotter-gedrag aan te pakken. In dit artikel beschrijf ik de gewoonte van een bepaald iets dat je vaak op de automaat zegt, waarin het stotteren ook geprogrammeerd is, en hoe je dat heel eenvoudig kunt aanpassen.

Gisteren heb ik samen met mijn zoon onze bovenverdieping schoongemaakt. Nadat ik met de stofzuiger klaar was, deed hij het allemaal nog eens op zijn manier. Zo mooi om te zien hoe dat 2,5 jaar oude kereltje toch al precies door heeft wat de bedoeling is. Hele gesprekken voert hij met mij, zichzelf en de stofzuiger. Daarna heeft hij een halve fles Glassex in de badkamer leeg gespoten en werd heel streng naar mij als ik niet snel genoeg met het schoonmaakdoekje aan kwam zetten.

Vandaag deed ik de afwas en was het aanrecht aan het afsoppen. Mijn kereltje komt bij mij staan en vraagt: “Pappa, schoonmaken?”.

Ik reageer met een bevestigende “Ja, pappa is aan het schoonmaken.”

Hij draait zich om, zegt okay en even later komt hij met zijn krukje aanzetten en wil ook schoonmaken. Dat was het moment waar ik weer bewust werd gemaakt van hoe ons brein werkt. Ik doel op het verloren gaan van belangrijke informatie. Ik dacht iets heel anders dan hij bedoelde. In NLP termen: Mijn kaart was niet zijn gebied.

Pappa schoonmaken is als Pappa eten is als Pappa drinken. Allemaal tweewoord combinaties die geen vraag zijn maar veel eerder instructies die zeggen dat hij iets wil en ik gewoon moet toestemmen of het moet regelen.

Naar mijn idee is dat het niveau waarop jij als stotteraar je gedrag moet beschouwen als het om je stottergedrag gaat. Als volwassene ben je zo goed geworden in het geven van hele andere invullingen aan de dingen die je overkomen en wat je allemaal doet, en vooral waarom je bepaalde dingen doet. Maar zoals mijn zoon met hele eenvoudige woordcombinaties hele concepten weet in te pakken, zo eenvoudig werkt je brein ook.

Soms begrijp ik echt geen zak van wat hij wil, of wat hij mij duidelijk probeert te maken. Op zulke momenten ben ik die volwassene die zijn tekort aan woordenschat aan het invullen is terwijl ik niet eens weet welke woorden er missen. Ik weet dat ik gewoon terug moet schakelen naar zijn manier van denken, want dan gaat het ineens heel erg goed en lukt het mij ook veel beter om hem te sturen naar waar ik hem wil hebben. Zoals het opruimen van zijn eigen teringzooi.

Het is de kunst te ontdekken welk programma er bij hem loopt en wanneer hij omschakelt naar de volgende. Dat vergt geduld en daar is helaas niet altijd tijd voor, of ik bepaal als volwassene dat er niet even een minuut extra is, omdat iets anders weer veel belangrijker is. Zo wil hij nooit douchen als ik hem dat zeg. Maar als ik net doe of ik water in mijn mond heb door mijn wangen te bollen, gaat hij naar een “dat is leuk programma” en wil hij meteen onder de douche en de douchekop vasthouden. Daarna heb ik de uitdaging dat hij niet wil stoppen met douchen. Pas als ik zie dat hij bijvoorbeeld de kraan wil dichtdraaien heb ik een dergelijk gouden moment. Dat is waar hij dan in het “stoppen met douchen programma” zit. Als ik dan het afdrogen ritueel start is er niets aan de hand. Mis ik een dergelijk moment of ik forceer hem dan heb ik oorlog.

Mijn zoon is natuurlijk het slimste kind op deze wereld. Hij ontdekt tenslotte allerlei voor mij nog verborgen functies op mijn iPhone. Zoals het vastzetten van het beeld zodat het niet meer roteert als je de iPhone in een andere hoek houdt. Ik moest een uur op google om te ontdekken hoe je dat weer uitzet.

Maar goed. Het voorgaande dient als inleiding voor jou om meer te gaan snappen en in te zien dat jij een hele reeks programma’s afloopt bij het doen van bepaalde dingen. Ik kwam op dit onderwerp door een recent bezoek van een cliënt. Hij kon bijvoorbeeld een heel vloeiend gesprek met iemand hebben, maar vervolgens ineens moeite hebben met het zeggen van zijn geboortedatum.

Een AHA moment voor mij. Helemaal toen hij zij dat hij eigenlijk altijd moeite had met het zeggen van “tachtig” in de klank “negentienvijfentachtig”.

Wat is er aan de hand? Een sociale fobie die de geboortedatum tot een beladen thema maakt? Nee.

Namen, telefoonnummers, straatnamen, postcodes, geboortedata en ga zo maar door zijn klanken die volledig op de automaat draaien als ernaar gevraagd word. Als ik je nu vraag welke kleur sneeuw heeft dan denk jij direct aan wit. In je register, je bibliotheek wordt meteen deze klank gestart bij het beeld dat jij krijgt als iemand anders “sneeuw” zegt.

Je postcode.

Zag je het? Hoorde je het in je hoofd? Precies hetzelfde systeem.

In het geval van mijn cliënt wil ik het als volgt uitleggen. Het opdreunen van zijn geboortedatum is als het opzeggen van een gebedje dat je als kind ooit hebt geleerd. Het gaat zonder emotie, zonder inspanning, zonder betekenis en heel eenvoudig de deur uit. En ja, met alle programmeerfoutjes die er in zitten. Mijn cliënt heeft moeite met de “ta..” klank in “tachtig”. Dit komt vaker voor bij andere klanken waar “ta..” een rol speelt, maar dat is niet waar ik op doel. Het hebben van moeite in het geval van de geboortedatum is zo’n typisch geval van aangeleerd zijn.

Door dit programmatje iets meer aandacht te geven kun je het zo verhelpen en foutloos in je brein zetten.

17 Maart 1985 = zeventienmaart…negentienvijfentachtig

Let op de [ … ]. Hiermee geef ik aan dat er hoe dan ook een kleine onderbreking is tussen de “aart” klank en “negen” klank. De combinatie van deze twee klanken, dus de overgang is niet een klank die wie als naadloos kennen in het Nederlands. Erg belangrijk om nu even in je op te nemen. Want…

Zeven, Tien, Zeventien, Maart zijn allemaal klank programma’s. Het is makkelijk om dan de combo te maken van ZevenTienMaart. Nu kun je denken dat Maart en Negentien ook makkelijk te koppelen is, maar die combinatie komt niet vanzelfsprekend voor in onze taal. Vandaar de pauze. Maar als je flink gaat oefenen dan koppel je ze zo aan elkaar dat het heel vloeiend gaat. Dat dan weer wel. Maar bij normale programmering van het Nederlands is er de kleine pauze tussen klankcombinaties die niet logisch zijn.

Hier kun je gebruik van maken :-)

Bij mijn cliënt is er dus de verstoring tussen [vijfen] en [tachtig]. Door dat stukje eruit te lichten en ermee aan de slag te gaan is het op te lossen. Een kleine variatie in tempo of pauzes kan al wonderen doen. Het scheppen van een werkend alternatief t.o.v., de oude programmering.

Negentienvijf… ENtachtig

Negentien… vijf… en… tachtig.

Je zou zelfs de “en” tussen vijf en tachtig iets kunnen verhogen. Allemaal met als doel de overgang naar de “ta…” klank anders te maken. Probeer het allemaal eens zo abstract als mogelijk te beoordelen. Het gaat niet meer om wanneer je geboren bent of welke datum het precies is. Het gaat erom dat het opdreunen van die datum al zo vaak is gebeurd dat de hele klankvorming ervan op zichzelf staat. De manier waarop je een pen vastpakt is ook zoiets. Dat doe je zonder er over na te denken. De instructie komt en je brein geeft antwoord. Het perfect werkende programma zoals het door jarenlange training is geperfectioneerd wordt gestart en voilà!

Angst hebben voor bepaalde woorden is het gevolg van ditzelfde virus. Eerst is er de angst voor een bepaalde klank. Dan de angst voor steeds meer woorden waar die klank in zit en vervolgens zelfs bij woorden die erop lijken en ga zo maar door. Voor je het weet sta je als stotteraar ’s ochtend op en voel je in je hele lijf dat je vandaag moeite gaat krijgen met de letter “K”. Slinger die angst genoeg aan en je zult het ook krijgen. Want wat je denkt dat ben je (of beter, dat doe je).

Je oude vertrouwde manier van hoe jij je voorstelt aan iemand kun je zo langzamerhand ook wel loskoppelen van je stottergedrag. Er komt namelijk een punt waar je bepaalde dingen waarvan jij het moeilijk vind om ze te zeggen moet losmaken van je initiële oorzaak van je stottergedrag. Door de jaren lange perfectionering van het moeite hebben met bepaalde klanken gaan de klanken met een bepaalde betekenis een geheel op zichzelf staand iets worden.

Als je een iPhone hebt dan heb je onderin bij de home knop een serie apps staan. Verander voor de pret de volgorde eens en ontdek hoe je bij zo iets eenvoudigs al helemaal vertrouwd op de automatische beweging van je vingers en duim het mail programma te starten terwijl op die plek nu de iPod functie zit. Ik heb dat continue, omdat mijn zoon de apps steeds verplaatst. Het houdt mij scherp.

Als je specifieke woorden hebt waarvan je beweerd dat die altijd moeilijk voor je zijn dan heb je door deze mail geen excuus meer om er eens stevig mee aan de slag te gaan. Schrijf de woorden op. Neem eens een van die woorden en laat deze door je gedachten gaan. Hoe ziet het woord eruit in je gedachten? Zie je tekst of zie je een plaatje? Wat zeg je tegen jezelf? Hoe klinkt het woord in je gedachten? Komt de stem van links of rechts (ik weet nu al dat het van rechts komt, maar daarover een andere keer iets meer.)

Zo heb je al wat specifieke eigenschappen van dat woord concreet gemaakt voor jezelf. Dit betekent dus ook dat je die specifieke eigenschappen kunt gaan veranderen.

Denk eens aan mijn onsterfelijk voorbeeld waar ik van Lucky Strike ben overgestapt op Camel. Bij de Luckies zag ik tekst, terwijl ik bij Camel een plaatje zie van het pakje.

Veel van je stottergedrag is terug te leiden naar dit soort sub-programma’s. Als je nu eens telt van 1 tot 10 en daarbij let op wat je ziet in je gedachten en hoe je stem klinkt in je gedachten en je doet het 10 minuten later nog eens, dan ontdek je dat je het de tweede keer hetzelfde doet als de eerste keer. Ik heb het altijd over jezelf een alternatief bieden. Door eens totaal anders van 1 tot 10 te tellen, een simpele oefening, kun je jezelf laten zien en de overtuiging laten groeien dat je het best allemaal heel anders kunt doen.

Nogmaals, dit is slechts een onderdeel van je stottergedrag. Maar dit is wel een cruciaal onderdeel waar je als herstellend stotteraar tegenaan zult lopen. Het kan een hele tijd lekker vlot gaan en ineens is daar weer een woord en het voelt alsof het hele gedoe als een kaartenhuis in elkaar valt. Dat is de valkuil. Nu weet je weer iets meer en dat zal je verder helpen.

Dit is onder andere de manier waardoor ik mijzelf instaat heb gesteld eindelijk mijn eigen naam te kunnen zeggen als ik de telefoon op moest nemen. Als je mij belt zal je merken dat ik bijna altijd mijn naam op dezelfde manier uitspreek. Dat is dus niet zo maar. Ik heb geluisterd naar een andere Rene die ene hele mooie manier had om zijn naam te zeggen tijdens het bellen. Die heb ik overgenomen, wat aangepast binnen mijn dynamiek en presto ik was de breintovenaar met een glimlach.

Als je vragen hebt dan hoor ik het graag.

Groetjes,

Rene

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Goed om te weten