Wilde eetbare planten; vlier

Door Evanabeelen gepubliceerd op Friday 28 September 12:08

In de vroege zomer is de vlier niet te missen met zijn roomwitte bloemschermen.

Het is een struik die heel veel verschillende toepassingen heeft. Ook kunnen er heerlijke gerechten mee gemaakt worden.

 

Beschrijving

De Vlier (Sambucus nigra) is een struik die zo'n 10m hoog kan worden, maar meestal blijft hij vrij klein. De bladeren van de vlier zijn licht gevederd. Er zitten 5 of 7 bladdelen aan elk blad (een samengesteld blad wordt dat genoemd). De grijsbruine bast is geschubd.

 

Standplaats

De vlier is op veel plaatsen te vinden. Vogels vinden de bessen erg lekker, dus die verspreiden de zaden echt overal. Je ziet weleens een vlier bovenin een knotwilg groeien!

Over het algemeen vind je de vlier op zonnige plaatsen, of in halfschaduw.

 

Welke delen gebruik je, wanneer kan je die verzamelen en waar kan je ze voor gebruiken

Jonge scheuten

De jonge scheuten kunnen net zo gegeten worden als bamboestengels die je tegenwoordig in sommige winkels ziet. Je kunt ze plukken  in april en mei.

 

Bloemknoppen

De bloemknoppen kun je verzamelen in april. Ze zijn lekker door de sla, maar ook ingemaakt. Dan zijn ze net zo te gebruiken als kappertjes.

 

Bloemen

De bloemen bloeien tussen mei en juli.  Het beste kun je ze plukken als ze net beginnen te bloeien, maar ook oudere bloemen zijn nog lekker.

Hoe meer bloemen je echter van een struik plukt, hoe minder bessen er in het najaar aan zullen zitten. Pluk dus nooit alle bloemschermen van een struik af. Om dit "probleem" te vermijden kun je ook het volgende trucje gebruiken: neem een zak (het liefst een papieren),  hou die over een bloemscherm heen en schud goed aan de bloemscherm. Veel van de bloemen zullen dan loslaten en in de zak terecht komen, terwijl het vruchtbeginsel, waaruit de bessen gevormd worden, aan de struik blijft zitten.

De bloemen zijn heerlijk in jam, siroop en gestrooid over gebak en nagerechten. Ook vlierbloesemazijn en honing zijn erg lekker. Er schijnt ook een lekkere wijn, champagne en likeur van gemaakt te kunnen worden.

Vlierbloesempannenkoekjes zijn heerlijk. Gewoon de bloemschermen in beslag dopen en bakken als pannenkoeken. Wel de steeltjes eraf knippen als de pannenkoekjes gaar zijn, ze hebben een wat bittere smaak. Je kunt ook (gedroogde) losse bloemetjes aan beslag toevoegen en gewone pannenkoeken ermee bakken.

Van de bloemen is ook (geneeskrachtige) thee te zetten, maar niet iedereen houdt ervan.

 

Bessen

De rijpe bessen zijn heel donkerrood tot zwart, groene en licht rode bessen zijn nog niet rijp. Vanaf augustus kun je ze vaak al plukken. Kies de trossen waar zo min mogelijk onrijpe bessen tussen zitten.

In kleine hoeveelheden zijn ze rauw te eten, maar in grote hoeveelheden (meer dan een handje vol) werken de rauwe bessen laxerend.

De bessen zijn lekker in jam, siroop en chutney. Vlierbessenazijn is erg lekker als dressing door de sla. Ook vlierbessenhoning is lekker en nog goed voor keelpijn ook.

Je kunt ook sap persen uit de bessen, erg lekker, maar helaas niet lang houdbaar. Vlierbessenwijn is daarentegen wel lang houdbaar...

 

Judasoor

Judasoor is een soort paddenstoel, die het liefst groeit op vlierstruiken. De vorm doet enigzins aan een oor denken (zoals te zien op de afbeelding hieronder). Hij kan vers of gedroogd aan warme gerechten toegevoegd worden, zoals stoofschotels. Rauw is hij eetbaar, maar niet erg lekker.

 

Geneeskracht

De Vlier wordt ook wel de medicijnkast van de natuur genoemd. Alle delen van de struik zijn geneeskrachtig. Er valt zoveel over te schrijven, dat ik hier een apart artikel over ga schrijven.

Heel in het kort:

  • De bloemen vormen een goed middel tegen griep en verkoudheid.
  • De bessen helpen bij hoest en keelpijn.
  • De bladeren en bast werken laxerend.

 

Wetenswaardigheden

Met wetenswaardigheden over de vlier kun je gemakkelijk een boek vullen. Hier een paar:

  • De bessen van de vlier zijn niet alleen geneeskrachtig en erg lekker, er kan ook een paarse verfstof van gemaakt worden.
  • Vroeger werd een vlierstruik bij de keukendeur geplant. Deze zou kwade geesten weghouden. Praktisch gezien, hield hij ook vliegen buiten de deur, zij houden namelijk niet van de geur.
  • Als je bladeren vanvlier over je (blote) armen fijnwrijft, blijven vliegen en muggen bij je uit de buurt. Handig tijdens een wandeling.

 

Recepten

Een paar lekkere recepten met Vlier zijn:

  • Vlierbloesempannenkoekjes, helemaal lekker met vlierbessensiroop.
  • Hertenbiefstuk met vlierbessenchutney, ook erg lekker bij andere soorten vlees.
  • Gebak met vlierbloesemslagroom.
  • Kwarktaart met vlierbessen.

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Die tip tegen muggen ga ik onthouden
Heel leuk artikeltje! Vlierbessensiroop kreeg ik altijd toen ik klein was als ik verkouden was, heerlijk was dat (: