x

Inloggen

Je bent nog niet ingelogd. Aanmelden of een nieuw account Registreren

Een soa, hoe voorkom je het?

Door Lovelyveronica1986 gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Soa's is de afkorting voor seksueel overdraagbare aandoeningen. In ons land lopen gemiddeld 100.000 mensen per jaar een soa op. Soms kan dit ernstige gevolgen hebben als het niet behandeld wordt. De meeste soa's zijn makkelijk te genezen en ja ze zijn besmettelijk, je kan er 1 hebben zonder het te weten, ook kan je ze doorgeven zonder het te weten. In dit artikel zal ik zo goed mogelijk alles proberen uit te leggen.

Hoe loop je ze op?

De soa wordt overgedragen via sperma, bloed, vaginaal vocht en bij contact van slijmvliezen. Bijna iedereen weet dat je een soa oploopt door onveilig te vrijen. Wat onveilig vrijen inhoud:

  • penis in vagina zonder condoom
  • penis in anus zonder condoom
  • orale sex (pijpen zonder condoom, beffen zonder beflapje)
  • Samen gebruik maken van sexspeeltjes (dildo) zonder het schoon te maken.

Een aantal soa's zijn over te dragen via het bloed. Hepatits B, hiv en syfilis kan je oplopen door een onhygiënisch omgeving in bijvoorbeeld een tatoo shop, ook het delen van naalden en spuiten (meestal bij drugsgebruik). Als de vrouw zwanger is dan kunnen hepatitis B, hiv, syfilis doorgegeven worden aan het kind. Tijdens de geboorte zijn dat ook hepatitis B, hiv en syfilis maar ook herpes gonorroe en chlamydia die doorgegeven kunnen worden aan het kind.

Waar krijg je geen soa van?
Een fabel is dat je een soa kunt krijgen door een hoestbui van de persoon die besmet is of door een glas te delen (eruit drinken). Ook een (vieze) wc-bril heeft er niks mee te maken evenmin als insectenbeten.

De 7 meest voorkomende soa's in Nederland zijn:

  • Chlamydia-infectie
  • Genitale wratten
  • Gonorroe
  • Hepatitis B
  • Herpes genitalis
  • Hiv-infectie
  • Syfilis

Ik zal er in de volgende stukken over uitwijken.

Chlamydia

Chlamydia is een soa die in Nederland het meest voorkomt. Dat komt voor een groot deel omdat het een bacterie is, het nestelt zich in de plasbuis, de anus, de slijmvliezen van de vagina, de baarmoedermond en de anus. Omdat het een bacterie is kan de infectie zich door het hele lichaam verspreiden en dus voor verschillende klachten zorgen. Je kan het oplopen door seksueel contact maar ook door in contact te komen met de slijmvliezen van de geslachtsorganen. Gebruik een condoom om de kans van het oplopen te verminderen.

Klachten bij de vrouw
Het merendeel van de vrouwen (ongeveer 70%) heeft geen klachten, hierdoor kan de vrouw heel lang (soms jaren) ermee rondlopen en andere ermee infecteren. De klachten zijn meestal meer vaginale afscheiding, een branderig gevoel bij het plassen, er kan ook bloedverlies zijn tussen de menstruatie door, bloed in de afscheiding of pijn in de onderbuik na het vrijen. Als het in de anus zit zijn de klachten meestal jeuk in en rond de anus, pijn aan de anus en een slijmerige afscheiding uit de anus (ook als je niet poept).

Klachten bij de man
Bij de man is het net zo als bij de vrouw: ook de man weet vaak niet dat hij chlamydia heeft. De man heeft dezelfde klachten als de vrouw (alleen dan niet uit de vagina maar uit de penis natuurlijk). Bij de anus zijn er dezelfde klachten. En ook al heb je geen (duidelijke) klachten toch kan je iemand anders besmetten door sex te hebben zonder condoom.

Mogelijke gevolgen bij de vrouw
Zonder behandeling kan de infectie “omhoog kruipen” via de baarmoeder naar de eileiders. Dat veroorzaakt een eileiderontsteking die uit kan breiden na de buikholte. Zo een ontsteking kan koorts en veel pijn in de onderbuik veroorzaken. Als je er snel bij bent kan de ontsteking met een antibioticakuur helemaal genezen. Het kan wel littekens en verkleving achterlaten in de eileiders, het gevolg hiervan kan chronische onderbuik pijn zijn, onvruchtbaarheid of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Mogelijke gevolgen bij de man
Ook bij mannen kan de ontsteking “omhoog kruipen” via de plasbuis en de zaadleiders na de bijbal, dit komt bij mannen wel minder vaak voor dan bij vrouwen. Een bijbalontsteking geeft wel pijn en zwelling aan de balzak, in sommige gevallen ook koorts. Ook bij mannen laat het littekens achter en een verkleving (aan de plasbuis en de zaadleider) achter. Bij mannen kan het ook leiden tot onvruchtbaarheid net zoals bij de vrouw.

Behandeling
Net zoals de bijkomende ontstekingen is chlamydia zeer goed te behandelen met antibiotica, dit is meestal een eenmalige kuur. Bij de anus is het een kuur van 1 tot 3 weken. Na de infectie komt de natuurlijke afweer niet meer terug, je bent dus erg vatbaar voor een nieuwe infectie. Daarom is het belangrijk dat alle seksuele partners erop worden getest en zo nodig behandeld worden. Chlamydia komt veel voor dus het is verstandig om je elk jaar te laten testen, zeker als je veel van sex-partner wisselt.

Genitale wratten

Dit komt voor op de geslachtsdelen en rond de anus. Ze zijn veel voorkomend. De genitale wratten zijn net zoals andere wratten onschuldig, maar kunnen wel hinder geven. Het wordt overgebracht door direct contact tussen geslachtsdelen maar ook via vingers. Niet iedereen die de infectie oploopt krijgen ook daadwerkelijk wratten. Vaak is de infectie geheel zonder klachten, maar toch kan je het doorgeven.

Klachten bij mannen en vrouwen
De wratten (infectie) kan een paar weken tot maanden op zich laten wachten nadat je in aanrakingen bent gekomen met het virus. Bij de vrouw zitten de wratten meestal op of rond de schaamlippen, bij de ingang van de vagina of bij de anus. Bij mannen is het meestal te zien op de gehele penis, de balzak en de anus. Als de wratten rond de anus zitten hoeft dit niet gelijk te betekenen dat het door anale sex komt, wratten kunnen groeien en uitbreiden namelijk. In sommige gevallen zijn er klachten zoals pijn, jeuk en een brandend gevoel. Niet iedereen heeft gelijk door dat hij/zij wratten heeft, ze kunnen namelijk ook inwendig zitten dus moeilijk te ontdekken. De wratten kunnen zich snel vermenigvuldigen en groeien, dat is meestal het geval bij een hiv-infectie of bij de zwangerschap.

Behandeling
De meest voorkomende rede om de wratten te behandelen is cosmetisch (het is natuurlijk geen prettig gezicht). Meestal gaan de wratten weg zonder behandeling maar dit kan lang (soms jaren) duren. De jongste wratten reageren natuurlijk beter op de behandeling en gaan sneller weg. De behandeling is erg intensief en word voorgeschreven door de (huis)arts. In de meeste gevallen doet de persoon de behandeling zelf. Dat hou in dat je regelmatig (meestal een paar dagen in de week) een crème opsmeren. De behandeling duurt gemiddeld tussen de 5 tot 16 weken. Ook met behandeling kunnen de wratten terugkeren op regelmatige basis. Als je genitale wratten heb ik het aan te raden om je ook te laten testen op andere soa's.

Gonorroe

Gonorroe is een infectie dat veroorzaakt wordt door bacteriën. Die nestelen zich in de slijmvliezen van de vagina, penis, anus, keel en ogen. Door sex zonder condoom kan iedereen de infectie in de plasbuis oplopen. Bij de vrouw kan de infectie ook voorkomen in de vagina. Door pijpen of beffen zonder bescherming kan de infectie ook in de keel ontstaan. Ook bij de anus ontstaat de infectie door anale sex zonder condoom. Gonorroe is ontzettend besmettelijk en kan ook overgedragen worden door het contact met de slijmvliezen, direct contact kan genoeg zijn.

Klachten bij de vrouw
De vrouw merkt in de meeste gevallen weinig en soms niets van de infectie. Als er al klachten zijn dan zijn dit meestal meer vaginale afscheiding (die niet zo fris ruikt en kan anders van kleur zijn, meestal geelachtig), ook kan er bloedverlies zijn tussen de menstruatie door en plassen kan pijnlijk zijn.

Klachten bij de man
Mannen hebben in de meeste gevallen wel duidelijke klachten. Vaak komen de klachten best snel (meestal een paar dagen) na het oplopen van de infectie. Net zoals bij de vrouw is er afscheiding (uit de penis natuurlijk) die ook geelachtig van kleur is. In de volksmond word het meestal een druiper genoemd. Een ontsteking aan de plasbuis geeft een branderig gevoel bij het plassen. Soms zijn er helemaal geen klachten maar is wel besmettelijk voor andere.

Mogelijke gevolgen bij de vrouw
Zonder behandeling kan de infectie “omhoog kruipen” na de eileiders en daar ontstaat een ontsteking (eileiderontsteking) die ook uit kan breiden na de buikholte. De ontsteking aan de eileiders kan koorts en pijn in de onderbuik veroorzaken. Met een goede behandeling van antibiotica en bedrust kan de eileiderontsteking geheel genezen, het laat wel littekens en verklevingen achter wat tot verstopping kan leiden. Dit kan weer als gevolg onvruchtbaarheid en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Bij de bevalling kan gonorroe overgedragen worden op het kind (meestal via de ogen), een behandeling tijdens de zwangerschap kan de besmetting voorkomen.

Mogelijke gevolgen bij de man
Ook bij de man kan de ontsteking “omhoog kruipen” ook al komt dit minder voor dan bij de vrouw. De ontsteking kan via de zaadleiders in de prostaat en de bijbal komen, wat weer een ontsteking aan de prostaat en de bijbal leiden. Een ontsteking aan de prostaat betekend pijn bij het plassen en koorts. Een bijbalontsteking kan pijn in de balzak veroorzaken en een zwelling is meestal wel te voelen.

Behandeling
Gonorroe is makkelijk te behandelen met een eenmalige antibiotica injectie. Waarschuw ook de seksuele partner(s), die moeten ook behandelt worden dat is belangrijk.

Hepatitis-B

Hepatitis B is een infectie van de lever, overgedragen door seksueel contact. Via de slijmvliezen (van de geslachtsorganen) komt het het lichaam binnen en gaat via de bloedbaan na de lever toe, daar nestelt het zich en gaat ontsteken. De klachten wisselen, soms helemaal niet maar na langere tijd merk je het wel. Meestal lost het lichaam het zelf op (binnen een half jaar). Soms is het lichaam te zwak om het aan te kunnen, dan ontstaat er chronische hepatitis B infectie. De drager van het virus kan nog altijd wel andere besmetten. Hoe langer je het virus hebt hoe groter de schade aan de lever en de kans is groot dat de schade blijvend is, er kan zelfs leverkanker door ontstaan. Hepatitis B is erg besmettelijk.

Hoe krijg je hepatitis B?

Je kan het op verschillende manieren oplopen. Bijvoorbeeld door:

Seksueel contact

Door sex zonder condoom kan het virus binnen dringen via de slijmvliezen, vooral anale sex. De beschadigingen aan de slijmvliezen zijn niet te zien maar vergroot aanzienlijk de kans op besmetting. De slijmvliezen rond de anus beschadigen sneller dus kan de infectie sneller binnen dringen. Tijdens de menstruatie is het risico op hepatitis B groter, bij orale sex weer niet (klein risico).

Bloed op bloedcontact

Via het bloed kan er ook een besmetting plaatsvinden. Door het delen van naalden bij drugsgebruik bijvoorbeeld. Je kan het ook oplopen door onhygiënische omgevingen in bijvoorbeeld een tatoo-shop (niet goed gereinigde naalden). Een vrouw kan tijdens de zwangerschap of geboorte het virus doorgeven aan het kind.

Klachten

Meestal merk je er niks van dus heb je ook geen klachten. Een grote minderheid heeft ze wel. De klachten zijn dan meestal: (erge) vermoeidheid, koorts, pijn aan spieren en gewrichten, lusteloosheid, misselijkheid en pijn aan de bovenbuik. De klachten komen meestal na 2 tot 3 maanden na de inectie boven en kunnen tot een hal jaar duren.

Mogelijke gevolgen van hepatitis B

Bij chronische hepatitis B veroorzaakt het virus een langdurige ontsteking in de lever.  Dit kan ernstige gevolgen hebben omdat er littekenweefsel in de lever ontstaat en daardoor doet de lever het minder goed, ook is er een hoger risico op leverkanker.

Behandeling

Bij acute hepatitis B worden geen geneesmiddelen gegeven omdat het meestal binnen een half jaar weer vanzelf verdwijnt, het advies hierbij is (bed) rust. Bij de chronische variant van hepatitis B krijg je een injectie waardoor het virus geremd word.

 

Herpes genitalis

Herpes wordt veroorzaakt door een virus, het zorg voor een erg pijnlijke infectie aan de huid en de slijmvliezen van de geslachtsdelen. De overdracht vind plaats door onbeschermde sex te hebben met iemand die herpes heeft. Het is sterk aan te raden dat het ontstoken gedeelte zo weinig mogelijk aan te raken, raak je het wel aan was daarna dan goed je handen. Je kan namelijk ander lichaamsdelen besmetten en eventueel ook andere mensen die je aanraakt. Herpes is niet te genezen maar de klachten kunnen worden behandeld.

Klachten
Meestal komen de klachten ongeveer een week na de infectie. Vaak is er sprake van:

  •     jeuk en een geïrriteerd, branderig of pijnlijk gevoel.
  •     rode plekjes (op de huid of slijmvliezen).
  •     Een tot twee dagen daarna worden de blaasjes zichtbaar:
  1.     op of rond de penis
  2.     de schaamlippen, de ingang van de vagina
  3.     rond de anus,
  4.     binnenin de vagina, op de baarmoedermond
  5.     in de anus

De klachten verschillen van per persoon tot persoon.

De aanvallen kunnen samen gaan met pijn, koorts, opgezette klieren in de liezen. De blaasjes drogen na ongeveer drie weken weer in en genezen meestal zonder littekens.

Terugkerende aanvallen
Het lijkt dat de herpes is verdwenen na dat de klachten verdwenen zijn. Let op dat is niet zo! Het virus heeft zich alleen maar teruggetrokken dus het blijft aanwezig. Het virus kan dus opnieuw aanvallen veroorzaken, hoe vaak en hoe erg is niet te zeggen, bij de ene persoon is het elke maand en de andere bijna nooit meer. Wel zijn deze aanvallen in de meeste gevallen minder heftig dan de eerste.

Diagnose
Meestal wordt de diagnose gesteld op basis van de blaasjes en de klachten. Zo nodig kan onderzoek worden gedaan op het vocht in de blaasjes.

Behandeling
Er is geen geneesmiddel dat het virus uit het lichaam laat verdwijnen. Daarom kan het steeds weer terug komen. Een goede conditie kan bijdragen aan het verminderen van de aanvallen. Er zijn medicijnen om de duur van de aanval in te korten, deze remmen het virus in het lichaam. Belangrijk is wel dat je de medicijnen zo snel mogelijk neemt na het begin van de aanval, soms krijg je ook pijnstillers.

Voorkom besmetting
Als je een herpesaanval hebt is het aan te raden geen sex te hebben, heb je het wel gebruik dan een condoom. Met een koortslip ook gelieve geen orale sex hebben, het aanraken van blaasje, korstjes en wondjes kunnen allemaal een overdracht veroorzaken.

Leven met herpes
Genitale herpes roept vaak schuldgevoelens op, het gevoel word versterkt doordat de aanvallen steeds terugkomen. Ook al zijn de volgende aanvallen mider hevig, het blijft vervelend en is niet te genezen. In de zwangerschap heft het meestal geen invloed op de verloop. Wel is het belangrijk dat de huisarts, verloskundige of gynacoloog ervan weet. Tijdens de bevalling is het risico op besmetting klein maar soms word het kind wel gecontroleerd op het virus.

Syfilis

Syfilis is een heel ernstige soa. Ben je er op tijd bij dan is het goed te genezen. Het is een bacterie die zich nesteld op de penis, in de vagina of in de anus en in enkele gevallen in de mond. De bacterie kan zich via het bloed door het hele lichaam verspreiden.

Verschijnselen bij mannen en vrouwen
Twee tot twaalf weken na infectie ontstaan één of meer zweertjes. Het zweertje is meestal een cemtimeter groot en voelt hard aan, in de meeste gevallen doet het geen pijn. De zweertjes zijn soms moeilijk te zien omdat ze inwendig kunnen zitten. De zweetjes verdwijnen zonder behandeling binnen 2 tot 3 weken, de bacterie blijft. Na een paar weken tot maanden gaat de ziekte stadum 2 in, de bacterie versreid zich via de bloedbaan door het lichaam.

De volgende verschijningen treden dan op:

  •     vlekjes op de huid over het hele lichaam (ze verdwijnen vanzelf)
  •     grieperig gevoel
  •     haaruitval
  •     oogklachten met oogbolontsteking en gezichtsverlies;
  •     wratjes in de buurt van de geslachtsdelen of de anus.


Mogelijke gevolgen bij mannen en vrouwen
Als je tijdens de eerste twee stadiums niet behandeld bent, kom je in het sluimerstadium. De bacterie is er nog steeds zonder dat je iets hoeft te merken. De eerst jaar kan je de ziekte doorgeven, in dit stadium is het alleen aan te tonen met een bloedonderzoek. Meestal pas na jaren kunnen verschillende organen beschadigd raken (hart en aorta), het brein, het ruggenmerg en de botten. Dan pas kan iemand ontdekken dat ze besmet zijn geraakt. Meestal is dat niet het geval omdat sommige een antibioticakuur krijgt voor iets anders en dan per ongeluk het virus word gedood.

Onderzoek
Om het virus aan te tonen word er bloed afgenomen, meestal moet je 1 week wachten tot de uitslag. Het kan zijn dat er niks uit het bloedonderzoek komt en dat je terug moet komen voor een vervolg onderzoek. Uiterlijk na drie maanden kan met zekerheid worden uitgesloten of je geïnfecteerd bent.

Behandeling
Tijdens behandeling krijg je penicilline-injecties. Na de eerste injectie kan het zijn dat je je grieperig voelt omdat de bacterie gedood word. Als je de laatste injectie heb gehad moet je voor 1 tot 2 jaar nog regelmatig terug komen voor bloedonderzoek. De na-controles zijn erg belangrijk. Pas pas je alle prikken heb gehad kan je het virus niet meer overdragen, het is dan ook beter om geen onveilige sex te hebben tijdens de behandeling (met condoom kan het natuurlijk wel). Waarschuw wel de personen waar je sex mee heb gehad, zeker als het in het sluimerstadium is geweest.

Nog even samenvatten

Soms heb je een soa maar heb je nauwelijks of geen klachten. Vooral de vrouw merkt er meestal niks van. De samenvatting van de klachten:

  •     Afscheiding uit de penis, vagina of anus.
  •     Een branderig gevoel, irritatie, pijn.
  •     Zweertjes of blaasjes op penis, vagina, anus of mond.
  •     Jeuk.
  •     Gezwollen klieren.
  •     Pijn in 1 of beide (bij-)ballen.
  •     Pijn in de onderbuik.
  •     Pijn bij het vrijen of onregelmatig bloedverlies hebben.


De gevolgen van een soa
De meeste kunnen goed worden behandeld, mits je er op tijd bij bent. Maar er zijn er ook een paar die erge gevolgen hebben als je niet behandeld word. Het kan leiden tot onvruchtbaarheid of geschadiging door het lichaam heen.

Testen is belangrijk

De soa's gaan nooit vanzelf over. Als je denkt dat je een soa hebt opgelopen ga dan na de arts en blijf er niet mee lopen, het kan nare gevolgen hebben en ook kan je besmetten. Je bent vatbaarder voor hiv als je een soa hebt, daarom is het extra belangrijk om je te laten testen. Wees eerlijk tegen de arts dat je onveilige sex heb gehad en dat je denkt dat je een soa hebt.

Redenen om een soa-test te laten doen:

  •     Na onveilige sex en je bent bang dat je iets opgelopen hebt.
  •     Als de condoom is gescheurd kan je ook besmet worden.
  •     Door een waarschuwing van de sex-partner.
  •     Lichamelijke klachten: afscheiding, wondjes, blaasjes, wratjes en pijn.
  •     Een vaste relatie en zonder condoom sex willen hebben. (Doe beide een test voor de zekerheid).
  •     Een zwangerschap (je wilt niks aan je kindje overdragen).
  •     Zekerheid over je eigen gezondheid.

Wanneer testen?

Als je onveilige sex hebt gehad of als het condoom is gescheurd, wacht minimaal 2 weken voor je de test doet, dan heeft het pas zin.

Waar kan je je laten testen?

In eerste instantie bij de huisarts. De GGD en een soa-poli zijn er voor de aanvullende zorg , bijvoorbeeld voor mensen uit een risicogroep.

Kosten

Als je je via de huisarts laat testen moet die kosten bij de zorgverzekeraar declareren. Ook een aantal soa-poliklinieken in ziekenhuizen moeten vergoed worden via de zorgverzekering.

De soa-test

Je kan op verschillende manieren worden onderzocht. Welk en hoe het onderzoek gedaan wordt is afhankelijk van de klachten. Om je zo goed mogelijk te kunnen onderzoeken heeft de arts eerst een gesprek met je. De volgende onderzoeken worden gedaan:

  • Urine-onderzoek
  • Vagina swab
  • Anale swab
  • Keelswab
  • Bloedonderzoek
  • Lichamelijk onderzoek

Waarschuw de partner

Een soa is besmettelijk dus waarschuw je partner(s), ook hun kunnen het hebben zonder het te weten. Door te waarschuwen kan je besmettingen voor andere voorkomen. Het is wenselijk om de sex partners van het afgelopen half jaar te waarschuwen. Informeer bij je huisarts hoe je dit het beste kan doen. Ook kan je het aan de arts van de GGD vragen of hun het voor jou willen doen. Als iemand jou waarschuwd neem het da echt serieus en denk niet ik heb geen klachten dus het zal wel.

Ik hoop dat dit een informatief artikel is en dat er mensen zijn die er wat van leren en klachten serieus nemen, nu en in de toekomst.

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Informatief, maar owzo smerige plaatsjes hahaha. Duim.