Rouwproces

Door Lucky23 gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

"Een grote schok waarvan men zich geleidelijk moet herstellen"

De fasen-theorie van Elisabeth Kübler-Ross

Zij beschrijft met haar fasen-theorie het proces dat de stervende zelf doormaakt. Er zijn echter aanwijzingen om deze theorie ook in de rouwverwerking toe te passen. De fasen-theorie van Kübler-Ross is gebaseerd op gesprekken met stervende. Wat ook voor de stervende zelf erg waardevol was omdat ze hielpen met hun eindigheid om te gaan. (Familie van de patiënt zal deze fases ook mee doormaken/doorlopen).


           

Beschrijving fasen-theorie volgens Kübler-Ross.    (5 kernwoorden)

Ontkenning / Isolering: Dit is de 1ste fase. “Nee, dit kan niet waar zijn, ik niet”.  De ontkenning werkt als een buffer na een onverwacht schokkend bericht en geeft de patiënt weer gelegenheid om tot zichzelf te komen en intussen andere minder radicale afweermechanismen te mobiliseren.
Een grote schok en daarvan moet men zich geleidelijk herstellen. Typerend is dat de gene de slechte tijding niet als waar kan aanvaarden. Belangrijk dat hij verbaal en non verbaal zijn gevoelens kan uiten (vertrouwens relatie is erg belangrijk. Zodat de stervende naar de 2de fase kan uitgroeien. Fase 1 (de ontkenning) zal bij de meeste niet zo lang duren.
            


Woede: Na het niet langer kunnen ontkennen, volgt de fase van woede en ergernis. “Waarom ik??” (gevoelens zoals: ergernis, woede, afgunst en wrok). De intensiteit kan te maken hebben met gevoelens die deze patiënt in het verleden heeft gehad. Moeilijke fase om op te vangen voor familie / vrienden / hulpverleners, doordat woede zich kan worden geprojecteerd op de omgeving. Ze lijken onvriendelijk, ontdankbaar en kritisch op dit moment en kunnen het leven voor iedereen in de omgeving erg moeilijk maken. Een respect, begripvolle en verdraagzame houding kan hun stemming verzachten en de eisen langzamerhand milder maken.
            


Marchanderen: “Ja, ik, maar…”. Men probeert alle manieren om onder de verschrikkelijke werkelijk uit te komen. In deze fase wordt vaak over ‘onderhandelen met God’ gesproken. (ook al had je ervoor nooit iets met god te maken. In het gebed wordt om genezing gevraagd en als ‘dank’ belooft de stervende God iets. Dit kan varieëren van trouw kerk bezoek tot donor worden. Alles wordt beloofd als er maar levensverlenging aan vastzit. Pastorale gesprekken kunnen in deze fase heel zinvol zijn.

 

Depressie: De werkelijkheid is de werkelijkheid. Er is in deze fase meer een erkenning “Ja, ik”. De waarheid dringt steeds meer door. Er zijn 2 soorten depressies:
- een terugwerkende of reactieve depressie
- een voorbereidende depressie (stille verdriet / voorverdriet)

Eerst maken ze een soort reactieve depressie door. Treuren over geleden verliezen, ze praten over dingen die nu minder erg zijn bijv. Het verlies van een borst of been. Vertellen hoe moeilijk het is niet thuis bij kinderen / man te zijn en hoe erg het was om het werk op te geven. In deze periode kunnen we veel doen. Iedereen is wel eens in een depressieve periode geweest. We kunnen dus allemaal met de patiënt meevoelen.

Hierna komt de voorbereidende depressie, “het stille verdriet”. Hier is heel moeilijk iets aan te doen door familie / vrienden / verpleging. Ze treuren niet over hun geleden verliezen maar juist over de toekomstige verliezen. Ze beginnen om hun eigen dood te treuren. Ze krijgen door dat ze niet 1 ding verliezen, maar alles wat hun waardevol is en wat hun de zin gaf om te leven. Ze kunnen niet goed hun verdriet onder woorden brengen en praten dus niet veel. De realiteit van het komende sterven dringt nu goed door.
Als begeleider is de manier waarop je hiermee om moet gaan afhankelijk van de depressievorm waarin de patiënt zich bevind.
            


Aanvaarding: “geniet vandaag, het kan je laatste dag zijn”. In deze fase hoopt de patiënt niet langer meer op genezing, behandeling of verlenging van het leven. Ook is de patiënt niet meer gedeprimeerd of verontwaardigt over zijn lot. De gevoelens zijn onder woorden gebracht. Hij heeft getreurd over zijn verlies en nagedacht over het leven en kan nu uitrusten van zijn vorige fases. Volgens Kübler-Ross heeft men aanvaard dat het leven eindig is.
- Aanvaarding: gevoel van triomf, een gevoel van vrede, rust, van positieve onderwerping aan dingen die we niet kunnen veranderen.
- Berusting: gevoel van verslagenheid, bitterheid, van: waar dient het voor, ik ben het vechten  moe. (Zo’n 80 % van de patiënten in verpleeghuizen zouden in de fase van berusting verkeren.
Familie heeft meestal in deze fase meer behoefte aan ondersteuning dan de stervende zelf. Contacten worden steeds meer non-verbaal dan verbaal. Interesses worden minder en minder en de wens is vaak om de kring omringende mensen steeds kleiner te laten worden.

 

Opmerkingen over deze theorie
Meeste mensen maken deze fasen, in verschillend tempo maar in de genoemde volgorde door. Dit kan met of zonder hulp van buitenstaanders. Sommige blijven echter steken in een bepaalde fase, andere doorlopen fasen tegelijk of in andere volgorde. Ook is overlapping of overslaan van fasen mogelijk. (de fasen-theorie kan dus nooit exact toegepast worden).

 

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dat geldt ook als men gaat scheiden. Zie mijn artikel hierover. Suc6 op Xead.
Herkenbare fases jammer genoeg. De persoon op wie ik doel leeft nog maar ik zie heel veel punten van overeenkomst met bovenstaande omschrijving
Momenteel ga ik met mijn moeder door deze fase, die verloopt anders, eerst ok, er is een tijd van komen ................, maar nu verkeerd zij, terwijl het echt best goed gaat in een zware depressie, dit is heel mooi beschreven , ! Mijn complimenten !
Heel goed en intresant geschreven.