x

Misbruik melden

Bedankt dat je Plazilla wilt helpen door schendingen van onze regels en richtlijnen te melden.

Wil je een inbreuk op jouw auteursrecht of intellectuele eigendom melden? Gebruik dan a.u.b. het formulier Inbreuk auteursrecht / intellectuele eigendom

Welke vorm van misbruik wil je melden?




Annuleren

Is de film 'The Pianist' een goede historische bron?

Door JaelMulder gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Is de film 'The Pianist' van Roman Polanski een goede historische bron? Waarom wel/niet?

Inleiding

De regisseur van de film ‘The Pianist’ is Roman Polanski. De film is uitgebracht in 2002.  Het verhaal speelt zich af in de Tweede Wereldoorlog (1939-1945). Het land Polen staat in deze film centraal en in het bijzonder de wereld van de joden in het getto van Warschau. 

De titel The Pianist slaat terug op de hoofdrolspeler in de film, Wladyslaw Szpilman (Adrien Brody). Szpilman is een joodse pianist. De film begint met een scene waarin Szpilman pianospeelt op de radio, maar dan wordt Warschau gebombardeerd en ingenomen door de Duitsers. Szpilman blijft pianospelen totdat de opnameruimte ontploft. Hij weet nog net te ontsnappen en loopt de straat op. Dit is het begin van een verschrikkelijke tijd. En het gaat voor iedereen, maar met namen voor de joden, van kwaad tot erger. De joden krijgen allemaal verplichtingen. Ze moeten een Jodenster dragen, mogen niet meer in openbare gelegenheden komen en ze worden verbannen naar een eigen wijk, het joodse getto van Warschau. Ook daar heersen rangen en standen. De joden leven in verschrikkelijke omstandigheden. Vanuit de ghetto worden joden op transport gezet naar verschillende concentratiekampen. Szpilman wordt gescheiden van zijn vader en wordt niet op transport gezet, omdat een joodse politieagent hem redt. Szpilman loopt alleen door de verlaten ghetto, op de grond liggen allemaal dode mensen en bezittingen. Szpilman wordt tewerk gesteld in de Ghetto. Op een dag is voor hem het punt aangebroken om aan de dwang te ontsnappen. Na de ontsnapping wordt de film vervolgd met Szpilman die probeert te overleven. Zonder eten, drinken, warme kleding en een huis. Tegen het einde van de film is Szpilman helemaal verwilderd en zwak door een tekort aan eten. Hij loopt door lege en verwoeste huizen. Een Duitse officier vindt hem. Hij gebiedt Szpilman om een stuk voor hem te spelen op de vleugel die in het huis staat. De Duitse officier raakt van Szpilman onder de indruk en brengt hem eten en een jas.

Deelvraag 1: Hoe betrouwbaar zijn de gebeurtenissen in de film?

De film ' The Pianist' is gebaseerd op het dagboek dat de de echte Szpilman heeft bijgehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna heeft laten publiceren. Je kunt je afvragen of de filmmakers bepaalde dingen in het verhaal overdreven hebben voor eerst spannender of beter verhaal, of dat zij misschien dingen verzonnen hebben.

De chronologische volgorde van de gebeurtenissen in de film is juist. Op 1 september 1939 vallen de Duitsers Polen binnen. De Polen hadden een groot leger, maar met een verouderde uitrusting. De Duitse luchtmacht bombardeerde Polen om de burgers schrik aan te jagen. In het begin van de film zie je deze bombardementen. De hoofdrolspeler Szpilman is een pianostuk aan het opvoeren voor de radio op het moment dat de bombardementen beginnen. Hij moet stoppen met spelen en vluchten voor zijn leven.

De gebeurtenissen in de film zijn zeer betrouwbaar omdat ze verteld worden door iemand die dit echt heeft meegemaakt. We weten veel over de Tweede Wereldoorlog door historische bronnen en dit verhaal spreekt deze bronnen niet tegen. We kunnen niet weten of elk detail in het verhaal precies zo verlopen is maar de grote lijnen van het verhaal kloppen in ieder geval. In deze film beleef je het verhaal vanuit een ander standpunt dan vanuit de meeste historische bronnen. In de meeste bronnen wordt namelijk verteld over wat er gebeurde met 'de Joden' over het algemeen, terwijl je in deze film het bijzondere verhaal door de ogen van Szpilman ziet. Hoewel dit natuurlijk heel interessant is, maakt dit het verhaal weer wat onbetrouwbaarder omdat Szpilman dingen misschien anders heeft ervaren dan ze echt waren. Zo is er aan het einde van de film een scène waarin Szpilman aan het begin van een straat staat die helemaal verwoest is, alle huizen staan nog maar half overeind en overal ligt puin. Deze straat loopt door tot aan de horizon. Dit is erg onwaarschijnlijk omdat straten meestal niet zo lang zijn. Toch heeft Szpilman dit zo beleefd en daarom is het ook zo te zien in de film. We zullen nooit weten of dit echt zo is geweest, misschien was dit Szpilmans beleving, misschien heeft het er zo uit gezien. Ook kan het zo zijn dat de filmmaker hier gebruik heeft gemaakt van beeldvorming zodat het beeld meer impact maakt op de kijker. Toch kan je eigenlijk niet zeggen dat het oogpunt van de film deze ook onbetrouwbaarder maakt. Dat ligt er maar net aan wat je wil weten. Wil je iets weten over de Tweede Wereldoorlog? Dan is deze film misschien niet de betrouwbaarste. Maar wil je iets weten over hoe de Joden de hele oorlog hebben ervaren? Dan is deze film een hele betrouwbare informatiebron.

Ondanks deze kleine details zijn de gebeurtenissen in de film over het algemeen zeer betrouwbaar, ze zijn niet in strijd met andere historische bronnen.


Deelvraag 2: Geeft de film een goed beeld van het leven in die tijd?

De vraag of de film een goed beeld geeft van het leven in de tijd van de Tweede Wereldoorlog in Polen geeft, is lastig te beantwoorden. Het ligt er namelijk heel erg aan wat je te weten wil komen. In de film zie je alleen hoe de Poolse Joden leven en worden behandeld. Hoe mensen buiten het Getto leven wordt niet echt duidelijk gemaakt. 'The Pianist' geeft daarom een goed beeld van het leven van de Joden in de tijd van de Tweede Wereldoorlog, maar niet van het leven tijdens de Tweede Wereldoorlog in het algemeen. Als je dus wil weten hoe het leven van de Joden er in die tijd uit zag, geeft deze film daar zeker een goed beeld van. Dit verhaal is ook nog eens gepersonaliseerd omdat het verhaal vanuit het oogpunt van één persoon verteld wordt. Hierdoor zie je alles vanuit het standpunt van één Jood en krijg je dus een hele goede indruk van zijn leven, maar misschien hebben andere Joden de oorlog wel heel anders ervaren.
In het begin van de film zie je duidelijk dat het gezin van Szpilman een gezin is met status. Dit komt mede door Szpilman's beroep. Ze woonden in een groot appartement en hadden veel geld. Ook hadden ze natuurlijk een piano. In de loop van de film wordt hen steeds meer afgenomen en worden ze steeds armer. Dit is in het echt ook zo gebeurd. Alle Joden, die vaak redelijk welvarend waren, kregen steeds minder rechten en moesten dingen opgeven om te kunnen overleven. De film laat heel duidelijk zien dat de Joden in de Tweede Wereldoorlog niets te zeggen hadden, dat ze nooit wisten wat er de volgende dag ging gebeuren. Ze werden behandeld als beesten en vernederd door Duitse soldaten. Dit geeft een heel goed beeld van hoe het leven was voor Joden in de Tweede Wereldoorlog.
Uiteindelijk werden alle Joden in Warschau in het Getto van Warschau geplaatst. De filmmakers hebben vooral van het leven in het Getto een heel duidelijk en schokkend beeld geschetst, een beeld dat nog klopt ook. Mensen leven in slechte omstandigheden, hebben weinig tot geen geld en eten, stelen van elkaar, dode mensen liggen overal op straat. De Duitsers zien de Joden als een plaag die zij moeten zien te stoppen. Al deze dingen zijn echt zo gebeurd, en geven de kijker dus een goede indruk van het leven van een Jood in de tijd van de Tweede Wereldoorlog


Deelvraag 3: Wat is de historische context van de film ‘The Pianist’?

De film ‘The Pianist’ speelt zich af tegen de achtergrond van één van de belangrijkste en meest ingrijpende gebeurtenissen uit onze vaderlandse geschiedenis, namelijk de Tweede Wereldoorlog.
De oorsprong van de Tweede Wereldoorlog ligt voor een groot deel al in de Eerste Wereldoorlog 3 (1914-1918). Amerika, Frankrijk en Groot-Brittannië vonden dat Duitsland de aanstichter was van deze oorlog en daarom vonden zij dat Duitsland zwaar gestraft moest worden. Zij tekenden gezamenlijk het ‘Verdrag van Versailles’ van 1919. Duitsland werd  zwaar aangepakt. Alle veroverde gebieden moesten worden teruggegeven. Duitsland mocht geen groot leger en zware wapens meer hebben en Duitsland moest veel herstelbetalingen doen aan de getroffen landen. Vooral deze financiële verplichtingen waren zwaar voor Duitsland en zorgden voor veel ontevredenheid bij alle lagen van de bevolking.
In Duitsland overheerste het gevoel dat de democratische regering verantwoordelijk was voor de nederlaag. Zij waren er niet in geslaagd om de eer van de Duitsers hoog te houden. Na de grote crisis van 1929 stortte de Duitse economie volledig in. De armoede groeide en ging gepaard met veel frustratie. Het was voor veel mensen een uitzichtloze situatie.
Daarom is het begrijpelijk dat de NSDAP van Adolf Hitler bij de volgende verkiezingen steeds meer stemmen kreeg. In de loop van 1934 werd Hitler behalve kanselier ook president van het Duitse rijk en opperbevelhebber van het leger. Zo was Hitlers rol als Führer compleet. Hitler beloofde dat hij een einde zou maken aan de onzekerheid en armoede en hij beloofde van Duitsland weer een sterk land te maken. Hij zou zorgen voor werk, zodat niemand meer in armoede hoefde te leven. Hij maakte zijn belofte waar: arbeiders konden gaan werken in zijn wapenfabrieken. Verder bracht hij een scheiding aan tussen de echte Duitsers en andere bevolkingsgroepen, die hij de schuld gaf van alle ellende. Dit waren niet alleen de Joden, maar ook zigeuners, homo’s en gehandicapten. Zo zorgde hij ervoor dat echte Duitsers zich met elkaar verbonden voelden.
De nazi-ideologie van Hitler bouwde hier verder op voort. Hitler ging ervan uit dat er superieure en inferieure rassen waren en dat deze twee niet mochten mengen. Hij zei dat het Duitse rijk alleen uit deze superieure mensen zou moeten bestaan en volgens hem werd die rassenzuivering tegengewerkt door de Joden. Hij riep de mensen op om de Arische identiteit te redden door de joden eerst te verbannen en zoals later bleek volledig uit te roeien.
In deze nazi-ideologie van Hitler stond ook dat de Duitsers andere grondgebieden moesten veroveren om daar grondstoffen te halen. Het verdrag van Versailles werd dus vernietigd. Om deze ideologie bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht te brengen werd de radio veelvuldig ingezet als propaganda middel en als tijdverdrijf. Ook in het theater, de muziek, de literatuur en in de beeldende kunst werd de nazi-ideologie verheerlijkt.
En hoewel Hitler op 23 augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag met Russisch leider Stalin had afgesloten om Polen niet binnen te vallen, viel hij op 1 september 1939 Polen binnen en begon de Tweede Wereldoorlog.


Conclusie

Op basis van ons onderzoek komen wij tot de conclusie dat de film geschikt is als historische bron voor het onderwijs op de middelbare school. De film kan bij uitstek dienen voor de onderbouw bij hun beeldvorming over deze belangrijke periode in de recente geschiedenis.
De film geeft een goed beeld van het leven in het Joodse getto in Warschau tijdens de Duitse bezetting. De specifieke eisen waaraan joden van de Duitsers moeten voldoen komen overeen met hetgeen onze bronnen daarover vermelden. Voorbeelden zijn de Jodenster, de vernedering, de uitbanning, het massale transport, de verwijzing naar het concentratiekamp Treblinka.
De film volgt de belevenissen van de pianist zoals deze zijn vastgelegd in het dagboek dat hij bijhield en dat later is uitgegeven.
De gebeurtenissen in de film komen overeen met de gebeurtenissen en de plaatsing in de tijd die in de bronnen zijn vermeld. Daarin geeft de film dus een getrouw beeld en een juiste historische context weer. Voorbeelden daarvan zijn onder andere de inval van de Duitsers in Polen, de verbanning naar het getto en de massale deportatie.
De film zoomt letterlijk in op een steeds beperkter deel van de historische context. Dat maakt dat de film vooral geschikt is voor de onderbouw om een beeld te krijgen van de persoonlijke omstandigheden waarin joden in de Tweede Wereldoorlog terecht kwamen. De achterliggende ontwikkelingen en omstandigheden (het hoe en waarom) zoals in dit onderzoek omschreven worden door Polanski niet of nauwelijks in beeld gebracht. Daarmee is de film niet geschikt voor de verdere verdieping in de achtergronden en verbanden die in de bovenbouw aan de orde komen.
 

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Goede analyse van de film. Ik ga hem alsnog een keer bekijken.