The Reader: een boek over een obsessieve relatie

Door Alterego gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Soms kom je toevallig in aanraking met een boek of film die zo herkenbaar is, ook al is het boek uit de jaren negentig en de film uit 2005: 'The Reader' ofwel 'De Voorlezer'.

Vooraf

Voor degene die de boek en/of film al gezien hebben, het is niet de herkenning van een relatie met een oorlogsmisdadiger! Het is de herkenning van een relatie die rest van je leven bepaald.

 

 

Boek en film

Het verhaal speelt zich af in het na-oorlogse Duitsland. Het land likt nog zijn wonden van de verloren oorlog en de bevolking schaamt zich en probeert het land te zuiveren van Nazi- sympatisanten.

Het verhaal begint over een jongen van 15, Michael Berg, die bij toeval een oudere vrouw ontmoet, Hanna Schmitz. Hij is op slag verliefd en begint een relatie met haar. De relatie is vooral gebaseerd op seksuele aantrekkingskracht en niet zo zeer op emotionele interactie. Hanna is zeer gesloten en ziet seks als een vervulling van haar lustgevoelens. Hij voelt zich miskend en misbruikt, maar gaat toch door met de (geheime) relatie. Hij neemt ook de rol van 'voorlezer' op zich, en leest haar hele boeken voor, omdat ze analfabeet is. 

Michael is totaal geobsedeerd door deze gesloten vrouw, en is bereid alles te doen om haar te behagen. Hij vindt alles geweldig aan haar, haar lichaam (reuk én smaak), haar bitse persoonlijkheid, haar houding ten opzichte van Michael (ze noemt hem 'jochie'), alles.

Hij kan zich dan ook niet meer verbinden met meisjes van zijn leeftijd..

Dan verdwijnt zij op een dag, en hij heeft geen idee waar ze heen is gegaan. Hij is letterlijk doodziek en probeert haar te vinden, zonder succes.

Proces

De jaren verstrijken, hij kan haar niet vergeten, maar hij gaat verder met zijn leven. Hij gaat Rechten studeren en raakt betrokken bij een rechtzaak tegen 6 vrouwelijke bewakers uit het concentratiekamp Auschwitz.

Hij is aanwezig bij de rechtzaak en tot zijn verschrikking staat Hanna terecht voor het feit dat zij lid van de SS was, en aangeklaagd wordt voor de moord op 300 joden in een kerk.

Hij raakt op slag weer geobsedeerd door Hanna, maar bezoekt haar niet. Uiteindelijk wordt Hanna verantwoordelijk gehouden, voor de leiding hebben in de keuze van het niet vrijlaten van de joden uit de kerk. Ze geeft namelijk toe dat zij het rapport heeft geschreven over de brand in de kerk, en het gesloten houden van de deuren.

Maar dan weet Michael dat dat niet kan, aangezien ze niet kan lezen of schrijven!

Hij raakt in een emotionele vrije val, want hij weet niet of hij de rechtbank ongevraagd moet verklaren dat Hanna analfabeet is. Tegelijkertijd voelt hij zich nog altijd afgewezen en misbruikt door Hanna.

Hij besluit niets te doen en Hanna wordt veroordeeld tot levenslang.

 

Jaren erna 

Michael wordt advocaat, heeft verschillende relaties die allemaal stuk lopen, omdat er 'iets niet klopt'. De geur, de blik, de houding, alles verwijst steeds naar Hanna, hij blijft vergelijken.

Hij trouwt tenslotte, krijgt een dochter en scheidt na vijf jaar. Om dezelfde reden...

Hij gaat op zoek naar waar Hanna vastzit. vindt haar, maar gaat niet bezoek. Hij is zeer rusteloos en leest veel. Dan besluit hij om cassetes vol te spreken als luisterboeken. Hij stuurt ze op zonder een brief of correspondentie.

Zij luistert ze af, samen met het boek uit de bibliotheek, en zo leert ze lezen en schrijven.

Na 18 jaar komt ze vrij en de gevangenisdirecteur vraagt aan Michael of hij zich niet kan ontfermen over Hanna, aangezien ze niemand heeft.

Vlak voor haar vrijlating zien ze elkaar voor de eerste (en laatste) keer. De vleselijke magie is verdwenen, de obsessie is gebleven. Hij heeft voor haar werk en een appartement geregeld.

Da,n op de dag van vrijlating besluit ze om zelfmoord te plegen.

Einde

Het gemis is enorm voor Michael, ook al had hij geen contact meer met Hanna.

Een klein testament laat zij na, waarin zij vraagt om het door haar gespaarde geld, aan de enige nog levende overlevende van de kerkbrand te geven. Deze wil dit niet aanvaarden. maar het geld gaat naar een Joodse stichting voor analfabetisme.

Michael bezoekt haar graf nog éénmaal.....

 

Betekenis

Toen ik bij toeval de film op de VPRO zag, met Kate Winslet en Ralph Fiennes in de hoofdrol, was ik gegrepen door de eenvoud van de film. Het relaas werd niet mooier gemaakt dan dat het was, Je zag de levenslange kwelling van Michael, omdat hij maar kon denken aan één vrouw: Hanna. 

Na de film, die zo'n indruk had gemaakt, wilde ik ook het boek lezen. Het boek is niet ontzettend goed geschreven, wat dat betreft is de film beter door het goede spel, maar de beschrijving van zijn obsessie is schokkend en treffend tegelijk

Want het thema is mij zo bekend...

Je ontmoet een vrouw die je op alle fronten raakt, maar ook iemand waarbij alle 'alarmbellen' afgaan. De relatie loopt nooit goed, en toch kruip je steeds naar elkaar toe. je doet elkaar steeds opnieuw pijn en toch blijft ze fascineren.

Je besluit te stoppen met de relatie, gaat met anderen uit en je kan maar één ding denken: dit klopt niet. De geur, de blik, de houding, zelfs haar parfum blijf je ruiken. Geen relatie werkt en je blijft elkaar zien. De intimiteit is er niet meer, ook al maak je toespelingen. Je weet dat de fysieke aantrekkingskracht er nog immer is, maar je wil niet meer toegeven. Het heeft je teveel gekost, je emotionele energie is op om de uitdaging nog eens aan te gaan. Niet met haar, maar ook niet met een ander.

Dit was je laatste kunstje, dit gevoel blijft tot in de toekomst hangen.

Wanneer ik haar zie, bekruipt me weer het gevoel van de eerste keer.

De geur, de blik, de houding, haar parfum. Alles is er nog, maar ik kan het niet meer.

Zij is de ultieme vrouw, ook al staan de alarmbellen nog steeds allemaal op rood.... 

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.