Lanseloet van Denemarken

Door Meesie40 gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Het is een oud en bekend verhaal: Lanseloet van Denemarken. Maar waar gaat het eigenlijk over?

Lanseloet van Denemarken

Het verhaal van Lanseloet van Denemarken is een abel spel: een edel toneelspel met hoofse ridders. Het gaat over een onmogelijke liefde, vaak doordat er sprake is van de standenmaatschappij. Edel mag niet trouwen met burgerij.
Het is geschreven omstreeks 1375, door een onbekende schrijver, en later in 1982 door meneer H. Adema vertaald in het normaal Nederlands van nu.
Het verhaal is op rijm, zodat het makkelijk te onthouden was. Het verhaal bestaat namelijk al heel erg lang en is al die tijd mondeling overgeleverd. Oorspronkelijk is het zelfs een toneelstuk geweest. Daarom begint het verhaal met een toedracht van een soort presentator.
De personen die in dit verhaal aan bod komen, zijn:
• Lanseloet, prins van Denemarken
• Sanderijn, het kamermeisje
• Lanseloet’s moeder
• Een vreemde ridder in Rawast
• Een boswachter in Rawast
• Reinout, 1 van de bedienden van Lanseloet

Dan nu het verhaal:
Lanseloet is prins van Denemarken en leeft een gelukkig en goed leven. Hij is van man van adel, maar hij heeft een probleempje: hij is verliefd op z’n kamermeisje! Sanderijn, het kamermeisje, vindt de prins ook best wel aantrekkelijk, maar zij is niet van adel, dus dat kan niet. Ze mogen niet trouwen, omdat ze dan ten schande zullen worden gemaakt door de andere edelen.
Lanseloet praat lang met Sanderijn in de boomgaard, maar Sanderijn ziet er vanaf: ze kan het echt niet maken: bedenk maar eens wat een gevolgen dat heeft voor als hij koning wordt: misschien wordt hij dan wel afgezet! Hierbij wordt er wel verdacht vaak naar god geroepen, terwijl dit een wereldlijk verhaal is. Hier later meer over.
De prins is zo wanhopig van liefde dat hij zijn moeder om hulp vraagt.
Lanseloet’s moeder weet dat lanseloet niet met Sanderijn mag trouwen, vanwege de burgerlijke toestand die toen heerste. Ze wil dan ook niet dat Lanseloet met Sanderijn trouwt en wil haar eigenlijk gewoon weghebben. Ze heeft alleen een list en natuurlijk een geschikt moment nodig. Lanseloets moeder heeft wel raad, maar dat kost hem wel zijn grote liefde: Lanseloets moeder lokt Sanderijn in Lanseloets slaapkamer en dan mag hij doen met haar wat hij wil , maar daarna zal Sanderijn moeten vertrekken.
Sanderijn krijgt dus geen inspraak in dit verhaal .Lanseloet denkt er lang over na, maar uiteindelijk kiest hij toch voor het nachtje plezier. Hij heeft liever een nachtje plezier met haar dan dat ze eeuwig naar haar moet blijven kijken.


Na het leuke nachtje vertrekt Sanderijn. Dit doet ze vol afschuw voor de prins: ze voelt zich diep gekwetst, want ze is haar maagdelijkheid kwijt door een prins die lust verkoos boven maagdelijkheid van zijn dienares. Ze moet ver weg gaan van het paleis. Ze trekt door een bos en komt een nobele, vreemde ridder tegen. Deze ridder is al 4 dagen aan het jagen, maar heeft nog niks gevangen, tot zijn eigen spijt. Nou ja, behalve een konijntje dan. De ridder ziet Sanderijn bij een put staan en dan denkt hij: toch nog wat moois gevangen. Deze ridder is helemaal ondersteboven van haar schoonheid. Sanderijn is gevleid en heeft niks te verliezen, ze heeft namelijk helemaal niks meer. Ze vertelt hem dat ze niks waard is en dat hij zich niet over haar moet bekommeren. Maar de ridder is verliefd en neemt haar mee naar zijn kasteel. Hier blijft Sanderijn wonen. Een boswachter ziet dit hele ritueel aan.
Na jaren en jaren heeft Lanseloet nog steeds niet genoeg van Sanderijn en is tot inkeer gekomen dat hij best wel bot is geweest tegen zijn schoonheid. Hij wil haar dan ook terug, Ook al zal hij dan geen koning worden, als hij maar met haar kan trouwen.  Hij stuurt Reinout, 1 van zijn dienaren, en die gaat uiteindelijk naar Rawast, waar hij de boswachter tegenkomt (ja, daar is hij weer). Deze boswachter heeft alles gezien en vertelt dat dus ook aan Reinout.
Reinout gaat naar Sanderijn toe, maar Sanderijn wil niet meer mee terug naar de prins. Zelfs als Reinout zegt dat Lanseloet dood zal gaan van verdriet, dan nog komt ze niet mee terug. Zij vertelt de vergelijking dat in het park een mooie bloesemboom staat, er komt een valk aan en pakt een bloem van een tak en laat de anderen staan. Kort daarna komt de valk terug om de tak terug te vinden waarvan hij de bloem had geplukt maar hij kan de tak niet terugvinden dat doet hem veel verdriet.
Reinout wil dit niet aan Lanseloet vertellen, want anders zal hij ontroostbaar zijn. Hij bedenkt dan het gerucht dat Sanderijn in het buitenland overleden is. Lanseloet gelooft dit niet en dan vertelt Reinout de vergelijking van Sanderijn. Deze keer gelooft Lanseloet het wel en hij sterft.
Het loopt dus slecht met Lanseloet af. Hij is onhoofs geweest tegen een vrouw en zal het uiteindelijk met zijn leven moeten bekopen.

Symboliek:
• De boomgaard staat symbool voor vruchtbaarheid
• Het getal 3 is heel belangrijk in de middeleeuwen. Het staat voor volmaaktheid.
• Natuurlijk de vergelijking met de valk: Lanseloet is de valk, die Sanderijn, het mooie blaadje, een keer ziet en dan later terugkomt, maar dan het blaadje (Sanderijn in een ver land) niet meer kan vinden.

Tekstsoort
Het is een abel spel, oftewel een edel, kunstig spel. Dit is het oudst bekende Europese toneel dat er bestaat, en er zijn er maar enkelen (4) van. Een kenmerk van een abel spel is dat het een liefdesverhaal is. Verder hebben alle abele spelen minstens twee plekken in het verhaal die erg ver uit elkaar liggen. In dit geval Rawast(woonplaats ridder) en Denemarken. En boodschappers zijn in deze soort verhalen ook belangrijk. Zij verbinden de twee ‘fronten’ met elkaar. Een van de kenmerken is ook dat er maar heel weinig personages in het verhaal zitten, welgeteld 6: Lanseloet, zijn moeder, Sanderijn, de ridder, reinout en de boswachter.

Duidelijke les
Er zit duidelijk een wijze les in dit verhaal. Zoals aan het begin is verteld begint het verhaal met een toedracht van een spreker. Het verhaal eindigt daar ook mee. Het is echt de bedoeling dat de middeleeuwer er wat van leert. Het is een toneelstuk en deze is bedoeld voor de burgers, niet voor de adel. De adel wordt hier ten schande gemaakt en de burger leert er wat van. Een citaat van het einde van het boek (in het ABN):

“Heren en dames, vrouwen en mannen, neem hier een voorbeeld aan. Wie oprecht liefheeft, dient op gepaste wijze te spreken als hij zijn geliefde voor zich weet te winnen. Want de edele ridder van Denemarken is door brute woorden en gemene aansporingen in een ellendige situatie geraakt die hem het leven kostte. Terwijl hij toch de vrouw meer dan wie ook liefhad. Door de gemene aansporing, waardoor hij de schandelijke woorden sprak, werd een oprechte liefde verstoord, zodat hij die kwijtraakte.
Daarom raad ik iedere man vooral aan altijd fatsoenlijk te spreken. Spreek in het bijzonder tactvol over alle vrouwen en bemin hen oprecht, dan zullen ze u gelukkig maken.”

Normen en waarden
3 normen en waarden die een middeleeuwer uit dit verhaal leert zijn dat hij oprecht moet leven en dus niemand mag kwetsen, dat je goed met je verstand moet omgaan en dat je goed voor vrouwen moet zorgen.
Het gaat dus in de middeleeuwen vooral om eer en respect: Sanderijn is onteerd doordat ze tegen haar zin in met Lanseloet naar bed is geweest. Ze vraagt dan later aan de onbekende ridder of ze goed genoeg voor hem is. De ridder vindt haar leuk en zegt van wel, zodat ze haar eer als vrouw weer terug heeft verdiend.
Dat het om eer gaat is in dit verhaal goed te zien: Lanseloet wil de koffer in duiken met Sanderijn maar kan dit niet doen. Het doet er niet toe wat jij zelf denkt, als de grote groep maar vindt dat je juist gehandeld hebt. Als jij wordt afgekeurd door de groep, dan ben je je eer kwijt.
Later krijgt Lanseloet gewetensbezwaren en hij wil Sanderijn terug. Als dit niet kan, pleegt hij zelfmoord. Dit is een goed voorbeeld van een gewetenscultuur: het tegenovergestelde van eer: je geweten is nu weer belangrijker dan de groep.
Er komt ook duidelijk een feodaal stelsel in het verhaal voor: eer zweren voor een stuk land of om als dienaar te mogen werken. Reinout is hier weer een goed voorbeeld van.
Sanderijn doet ook veel hieraan mee, ze gaat weg, ook al is ze onteerd, ze gaat toch weg. Ze blijft trouw aan haar eer als vrouw en is erg gehoorzaam.

Verband met de Rooms-katholieke kerk
Dit verhaal is Rooms-katholiek en dat is ook wel te merken: er wordt bijna bij elk begin van een alinea, vooral bij het gesprek in de boomgaard van Lanseloet en Sanderijn, met god gesproken. God moet overal mee helpen. Maar wat meteen opvalt is dat er nooit tot Maria gebeden wordt, wat heel normaal is voor de Rooms-katholieken. Ook wordt er nooit gebiecht. Als er iets een beetje katholieks is, dan is het wel biechten. Lanseloet heeft wel heel erg gezondigd en heeft er heel erg spijt van, maar hij biecht niet. Dit is toch best wel vreemd.

Vergelijking toen/nu
Er is nu geen standenmaatschappij meer en er is minder eergevoel. Maar er is nog wel een soort populariteitsgraad. Dat is ook hier te merken in de klas. Iedereen doet eraan mee: je wilt leuk en aardig gevonden worden door iedereen. Dat lukt niet altijd. Ook de kracht van de liefde geldt nu nog steeds.
Dit is dan ook het enige waar we het verhaal mee kunnen vergelijken. Er is niet echt meer een verhaal dat zo gaat als deze domme prins en zijn geliefde. Verhalen die in de buurt komen qua onmogelijke liefde zijn bijv. het bekende verhaal van Romeo en Julia, maar dit is meer geloof, niet een standenprobleem.
Het verhaal zou nu nog steeds wel kunnen spelen. Niet met de standen, maar ik bedoel dat er geen fantasie aan te pas komt, behalve het landje Rawast, maar dat bestaat nu gewoon niet meer. Het zou ergens in Afrika hebben gelegen.
Het zou mogelijk zijn dat we er nu bijv. een film van maken. Er komt geen sci-fi in voor en het is dus mogelijk. Hiervan kan de 21e eeuwganger van leren dat er in deze wereld veel met respect en eer wordt gewerkt en natuurlijk populariteit. Ook de vrouw is nu nog belangrijk, ze zijn nu al bijna helemaal gelijk aan de man, tenminste in de westerse wereld.

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Leuk Deens verhaal,nu nog een mooie Koptekst een paar FOTO,s van edelen en hun dames en een mooi kasteel en het is helemaal af.

Een dikke DUIM van Pork.
FAN wordt hij ook.

DRIMPELS.
Leuk te weten, ! Duim

Tipje;

Gebruik boven je onderwerpstukjes een (blauwe)koptekst, en af en toe een foto.
Dat is beter voor je artikel score.

Veel plezier hier op Xead!