Een verloren kinderrijk aan de literatuur schenken

Door Mariusafterall gepubliceerd op Friday 28 September 12:11

In 2009 ben ik begonnen met het schrijven van losse verhalen over mijn jeugd. Het eerste verhaal beschrijft de verhuizing van het dorp aan de Waal naar de stad aan de Vliet als een milde vorm van deportatie.

Het spiegelbeeld los moeten laten


De auto van oom Wim hoorde je niet aankomen, voelde je niet hobbelen, zweefde als het ware over de weg. Een Chevrolet Impala, geelgroen gelakt en afgewerkt met verchroomde achtervleugels, kwam hen halen. Helemaal uit 's-Gravenhage. Ze gingen naar Delft. Voorgoed. Voor het eerst in zijn leven voelde Sirius zich gedeporteerd, getransplanteerd en wilde in het spiegelbeeld van de autoruit het dorp vasthouden.

Bezorgde meester

Zijn meester was nog op de pastorie wezen praten of het niet beter was dat hij eerst in Gameren zijn lagere school afmaakte. Hij was terecht zeer bezorgd over het overgevoelige ventje, dat bij hem altijd opbloeide en door zijn zorg misschien wel iets te lang kasplantje was gebleven. Toen ze al een tijdje in Delft woonden kwam de schat nog informeren hoe het met hem ging. Heel slecht meester, had hij willen zeggen, ze houden hier niet van dorpsjongetjes en zeker geen protestantse. Ik moet altijd een andere straat nemen naar school en... Maar vader had het woord en Sirius zat er alleen maar gewassen en gekamd bij, blozend bij iedere lange blik van zijn meester.

Moederlijke bevoogding

De auto was moeders idee. Normaal gesproken gingen ze met de bus naar Den Bosch en met de trein verder als ze vervoerd moesten worden over een grote afstand. Zij had kennelijk een visioen gehad, want ze meende zeker te weten dat hij autogek was. Of het was bij haar opgekomen omdat Sirius zo graag op de dijk speelde en dan thuis kwam met wat hij allemaal niet langs had zien komen. Terwijl hij nooit zonder pilletje het erin uithield en eigenlijk alleen de wind waardeerde als je je hoofd uit het raampje stak. Moeders wens is echter in ieders vaderarme jeugd de enige leefbare  werkelijkheid, zeker als je je eigen behoeften nog niet allemaal onderzocht hebt en zij zo vaak het bij het rechte eind had gehad. Toch moest het halve gezin eraan te pas komen om hem op transport te zetten. 

Een culturele zonnewende

Oom Wim kwam achterom de keuken binnen en meteen veranderde de tijd. De auto was natuurlijk voor het hele dorp een bezienswaardigheid en bracht de dorpeling even in de moderne hedendaagsheid van de stad. Maar oom Wim was daarvan nog meer doortrokken met zijn bekakt Haags dialect, zijn atletische gestalte, frisse donkerblonde Hollands geknipte kop en voortdurend vriendelijke gezicht, veel opener dan dat van een Gamerse inboorling en totaal niet houterig of verlegen met zichzelf. Alsof het weer in huis zonniger werd en hij vooral mamma stukken jonger maakte. Ze praatte ook meteen ooms taaltje, het was tenslotte haar broer.

Een streekcruise als valstrik

Het plan was duidelijk goed in elkaar gestoken. Oom Wim kon die kleine Sirius makkelijk verleiden voor een ritje met alle ramen open en ondertussen waren  de laatste dozen gepakt en was het huis totaal leeg. Oom was wel bijzonder aardig. Hij mocht zo'n beetje alles van het dashboard uitproberen. De enorme ruitenwissers met verlengde armpjes, de ruitensproeiers, de achterlichten, vier binnenlichtjes, zelfs voor bij zijn voeten zat een licht, alles kon elektrisch worden bediend. Hij reed zelfs Gameren uit door Nieuwwaal, waar Sirius nog nooit was geweest, Kerkwijk en een lange bocht weer naar huis.

Gemist afscheid

Teruggekomen voelde het al zo verlaten aan dat Sirius niet eens om wilde kijken, terwijl hij toch nog geen afscheid van de dieren had genomen. Zelfs niet van het schaap, dat ze ieder jaar voor de kerst vetmestten en nu bestemd was voor de koster. Die ook hun kleermaker en tuinman was en die hij in al die voor hem gescheiden rollen ook nog geen handje had gegeven. Dat drong echter pas tot hem door toen hij de dijk oprende waar zijn broer en zus al klaarstonden met ook zijn koffertje bij zich voor de deur van kruidenier Van der Vlist.

Gemiste kans op mode-ontwerper-worden

Terug kon hij niet, dan had zijn broer Petrus hem allang te pakken, en op de dijk zag hij geen koster, tuinman of kleermaker. De koster vond Sirius niet zo vervelend. Hij had hem vaak verraden als hij spijbelde. De tuinman was hem liever, hoewel hij hem ook weleens aangegeven had, toen hij spijbelde voor de schooltandarts. Maar de kleermaker miste Sirius wel heel erg. Nooit iets naars mee gehad en veel middagen op zijn atelier meegeholpen met de tenus van de plaatselijke harmonie repareren of de toga van zijn vader, het kostuum van de enige herenboer in het dorp, de colberts van de dokter, eigenlijk had hij van iedere man van belang in het dorp de mooiste kleren in zijn handen gehad en van knopen of rijgdraden voorzien.

Dubbelverdriet om verlies van eerste vriendje

Het zat hem dwars hem niet gedag te hebben gezegd en met hem heel het vergeten dorp. Ook de plek waar ze op oom Wim moesten wachtten. Waarom nou precies daar waar zijn liefste vriendje woonde, die zich naast hen geposteerd had? Ze deden er wel alles aan om me ritueel verdoofd af te voeren, mopperde hij in zichzelf. Hij had hem juist de dag daarvoor op zijn eigen plekje, aan het eind van de Heilige Geestweg verteld hoeveel hij hem zou missen, dat hij hem heel veel zou schrijven en iedere vakantie terug zou komen.

Buitenaardse achterlijkheid

Er was allang telefoon, maar niemand kwam in die tijd op het idee dat voor contact tussen kinderen te gebruiken. Kinderen van nog geen tien jaar werden sowieso niet echt serieus genomen. Je was eigenlijk een alien voor de oudere broers en zussen, niet van hun tijd. Vandaar dat je alleen toegang had tot de oude technieken, denkt Sirius nu. Bovendien was hij de jongste en die houdt men het liefst zolang mogelijk in de staat van een kleuter, een mensachtige vorm van levend speelgoed. En de enige die nooit verder was gekomen dan de markt van Zaltbommel en daar zo geschrokken was van leeftijdgenoten in pyama's op straat, dat hij nooit meer een voet over de grens van het dorp heeft gezet. Meer buitenaards kon een mens niet zijn.

De opvoeding werd heel modern uitbesteed

Stijfjes ging hij naast zijn broer staan. Geert vond het zo wel best en gaf Sirius een half handje want hij moest nodig plassen en de auto kwam er al aan. Zijn broer hield vanaf dat moment zijn arm heel stevig vast. Hij herinnerde zich zeker de keer dat Sirius mee op vakantie zou gaan en de hele dag verdwenen was. Moest hij alleen naar de dames Verheul, waar zij op gezette tijden opgevangen werden als moeder ziek was. Ze had epilepsie gekregen na zijn geboorte, de aanvallen werden met het jaar erger. Samen logeren bij die tantes vonden ze op zich best leuk, maar alleen met die twee dames was volgens zijn broer een straf. Dan werd je vertroeteld als een baby en wat tafelmanieren enzo betreft niet meer verbeterd maar geheel heropgevoed. 

Vanzelfsprekendheid bestond niet meer

De auto stopte vlak voor Sirius neus. Pappa zat al voorin en zijn oudere broers Johannes en Lukas achterin. Petrus en Ruth trokken hem tussen elkaar in op de achterbank. Daar zat hij als een knakworst tussen vier boterhammen geprakt. Al snel draaide hij zich ertussenuit en hing scheef over de hoedenplank tegen de achterruit gedrukt, toen ze uit Gameren vertrokken. In de spiegeling van de autoruit bleef zijn dorp en zijn jeugd nog lang zinderen  en met zijn armen omspande hij wat verloren zou gaan en nooit meer terug zou komen, een vanzelfsprekende wereld met doodgewone mensen, waar je overal toegang toe had, waar je bij iedereen over de vloer kwam, waar alles was zoals het hoorde met geen twijfel over het waarom. 

De kiem van een trauma

In de spiegeling zag hij zijn beginnende tienerhoofd, nog gezond blozend, open en vrolijk, met een gloed van stil verdriet, maar vol hoop dat het allemaal goed zou komen. Hij had de pillen niet voor niets geslikt. Ze kwamen zonder een golfje in zijn buik aan in het nachtelijke Delft, waar hij zich al meteen niet thuis voelde. Een huis aan een spoorlijn die dwars door een stad ging en aan beide zijden autowegen, wat zijn ze met me van plan? Willen ze een kleiner gezin? Dan kun je toch ook gewoon mij naar die dames Verheul brengen? Vragen die hij alleen aan zichzelf kon stellen.

Hoe smelt je jezelf om

Het nare gevoel hier nog veel sneller de dood tegen te komen, dan in het dorp onderaan de dijk, had bezit van hem genomen. Hij zou er pas na zijn tienertijd echt van verlost worden. Het spiegelbeeld van het gelukkige dorpsjongentje middenin zijn habitat had Sirius het liefst meteen omgesmolten tot het straatschoffie dat in de stad omringd werd door steeds meer liefhebbers van zijn wonderbaarlijke grappen en grollen. Maar spiegelbeelden laten zich niet omsmelten zonder ze los te laten en af te wachten of het stukvalt en je met de scherven aan de slag kunt.

Nawoord

Het streven is per levensjaar drie tot vier verhalen te schrijven, die alle seizoenen van mijn jeugd schetsen en samen de geschiedenis vormen van een verloren kinderrijk. Een rijk dat uiteindelijk vernietigd wordt met de omarming van de moderne tijd, waarin de hoofdpersoon al zijn schepen verbrandt en een voettocht onderneemt naar het oord waar hij zijn dubbelganger zal ontmoeten. Een oude vrouw met net zo'n jongenskop als hij.

Reacties (8) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
dank je zeer, Rose_love!
Van mij wel een duim... ;) Goed verhaal!
dank je, eh, maar geen duim?
zeer bijzonder...
Zeer bijzonder
dank je zeer, Henie!
Een bijzonder verhaal, bijzonder mooi verwoord!
Dank je en veel leesplezier!