Onthullend: de Rol van Jorge Zorreguieta In de Vuile Oorlog

Door Victor Brenntice gepubliceerd op Sunday 30 June 23:56

Op verzoek van mede-Xead-lid mippel ben ik in de uiterst complexe materie gedoken omtrent Jorge Zorreguieta, de vader van princes Máxima. Centraal in dit artikel staat de vraag in hoeverre hij een rol heeft gespeeld in het terreurbewind van Jorge Videla, waar Argentinië tussen 1976 en 1981 onder te lijden had. De resultaten zijn op zn minst onthullend te noemen.

Zorreguieta’s achtergrond in het kort
Zorreguieta werd geboren op 28 januari 1928 in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires, als nakomeling van Spaans-Baskische en Italiaanse immigranten. Hij werd secretaris van de ‘Sociedad Rural,’ een zeer conservatieve belangenvereniging van landeigenaren en veeboeren. Voorts was hij voorzitter van de vereniging ‘Juan de Garay,’ een belangenvereniging voor in Argentinië wonende Basken. Hij trouwde met Marta López Gil, met wie hij 3 kinderen kreeg. In 1965 liep dit huwelijk stuk, waarna hij in 1971 trouwde met de 16 jaar jongere Maria del Carmen Cerruti, dochter van Jorge Cerruti (1911-1992) en Maria del Carmen Carricart (1914-1999). Cerruti was een landeigenaar van Italiaanse afkomst. Uit dit huwelijk kreeg Zorreguieta nog 4 kinderen, waaronder Máxima, de latere echtgenote van kroonprins Willem-Alexander.

 

 

 

 


Zorreguieta naast koningin Beatrix.

Politieke functies van Zorreguieta
Op 24 maart 1976 pleegden militairen onder leiding van generaal Jorge Videla een staatsgreep, welke resulteerde in de totstandkoming van een militaire junta die Argentinië van 1976 tot 1983 met ijzeren vuist regeerde. Videla zelf stond gedurende de eerste 4 jaar aan het hoofd van dit schrikbewind. Reeds aan het begin van dit regime werd Zorreguieta aangesteld als staatssecretaris van Landbouw, om vervolgens in 1979, het derde jaar dat de junta Argentinië regeerde, zich op te werken tot staatssecretaris van Landbouw en Veeteelt, een uitermate hoge positie omdat het hier de belangrijkste economische sector van het land betrof. Onder zijn leiding steeg de export van graan, vlees en suiker naar recordhoogten. Voor veel mensen is het ondenkbaar dat hij in die hoedanigheid niets af wist van de misdaden tegen de menselijkheid die het bewind waar hij deel van uitmaakte op grote schaal beging tegen de eigen bevolking, onder de naam van de zogeheten Vuile Oorlog, welke zo lang duurde als dat de junta het in Argentinië voor het zeggen had.

De Vuile Oorlog










De term ‘Vuile Oorlog’ komt bij de militaire junta zelf vandaan. Volgens hen ‘was een oorlog met andere methoden (waaronder het massaal gebruik van marteling) noodzakelijk om de sociale orde te beschermen.’ Dat de plannen van de junta weinig goeds voorspelden, werd al aan het begin duidelijk gemaakt, toen één van de generaals uit het terreurbewind de volgende uitspraak deed: “We gaan 50.000 mensen doden: 25.000 opstandelingen, 20.000 sympathisanten, en we zullen 5.000 fouten maken.” Tot die aantallen is het nooit gekomen, hoewel het aantal slachtoffers met 30.000 nog steeds ronduit verschrikkelijk te noemen is. Dit aantal is gebaseerd op algemeen geaccepteerde schattingen van mensenrechtenorganisaties. Hoewel er in het Argentinië van die tijd aanvankelijk  sprake was van (kleinschalig) gewapend verzet, onder meer in de vorm van extreemlinkse guerillastrijders die geïnspireerd werden door Che Guevara, was dergelijk verzet tegen die tijd al vrijwel vernietigd en richtte de rechtse militaire repressie zich vooral tegen mensen van wie werd vermoed dat ze politiek actief waren en linksgeoriënteerd.

Dodenvluchten
De militaire junta in Argentinië kenmerkte zich niet louter door aantallen dodelijke slachtoffers, maar ook door martelingen, ontvoeringen, en verdwijningen. In het kader van dat laatste werden er zogenaamde ‘dodenvluchten’ uitgevoerd, waarbij slachtoffers boven de Río de la Plata of de Atlantische uit een vliegtuig werden gegooid om ze te laten verdrinken. Op die manier werden tevens de bewijzen voor de moorden uit de weg geruimd. Deze vorm van ‘verdwijningen’ werd bedacht door Luis Maria, voormalig leider van de Argentijnse zeeoperaties tussen 1976 en 1977. Tijdens diens rechtszaak nam deze overigens de volledige verantwoordelijkheid op zich voor de daden van zijn ondergeschikten.

Op 22 september 2009 werd in de Spaanse stad Valencia de Nederlands-Argentijnse piloot Julio P. Gearresteerd wegens vermeende betrokkenheid bij de dodenvluchten. Daartoe had Argentinië enige jaren geleden al een internationaal aanhoudingsbevel uitgevaardigd.

Ontvoering van studente door militairen
Op de Spaanstalige pagina over Zorreguieta op Wikipedia vond ik buitengewoon interessante informatie. Op 22 september 1976 deed er zich namelijk een incident voor waarbij de studente Lidia Amigo door militairen werd opgepakt in de universiteit van La Plata. Haar vader, Alberto Amigo, had voor de staatsgreep een belangrijke politieke rol vervuld in de landbouw, en benaderde Zorreguieta na het voorval met het verzoek om hulp of in ieder geval informatie. Zorreguieta deed echter niets.

Zaak-Sierra
Begin april 2005 kwam in het nieuws dat een federale rechter in Argentinië bij overheidsinstanties informatie had opgevraagd over de mogelijke betrokkenheid van Zorreguieta bij de verdwijning van de biologe Marta Sierra. 2 zoons van Sierra hadden de rechter namelijk verzocht Zorreguieta een verklaring te laten afleggen over de verdwijning van hun moeder. Dit vanwege het gegeven dat zij op het moment van haar ontvoering op 30 maart 1976 bij een instituut werkte dat onderdeel was van het ministerie van Zorreguieta.

Onwetendheid of mede-schuldige?
Zorreguieta heeft altijd volgehouden dat hij niets van de misstanden die tijdens het dictatoriale bewind van Videla plaatsvonden heeft afgeweten. Militaire leden van het terreurbewind zouden inderdaad op de hoogte zijn geweest, maar burgerleden -waaronder Zorreguieta- niet. Prof. Dr. Michiel Baud, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en directeur van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) te Amsterdam, stelt dat ‘het ondenkbaar is dat Zorreguieta niets van de praktijk van de repressie en de mensenrechtensituatie heeft geweten’. In zijn rapport ‘Militair geweld, burgerlijke verantwoordelijkheid’ dat hij in opdracht van het Nederlandse Ministerie van Algemene Zaken schreef in de aanloop van de koninklijke bruiloft tussen Willem-Alexander en Máxima, komt hij tot de volgende conclusies:

“In zijn twee functies heeft Zorreguieta zich opgesteld als een neoliberale technocraat, die niets wilde weten van de politieke implicaties van zijn politieke functies. Dat neemt niet weg dat hij zich vijf jaar lang in een hoge politieke functie actief en met overtuiging heeft ingezet voor een regime dat in binnen- en buitenland veroordeeld is voor het uitschakelen van democratische grondrechten en het op grote schaal schenden van de mensenrechten.  Het is praktisch uit te sluiten dat Zorreguieta in de periode van zijn regeringsdeelname persoonlijk betrokken is geweest bij de repressie of de schending van de mensenrechten. Anderzijds is het ondenkbaar dat hij niets van de praktijk van de repressie en de mensenrechtensituatie heeft geweten.”

In zijn conclusies merkt Baud overigens op dat het aanbeveling zou verdienen om een moreel oordeel over Zorreguieta te spiegelen aan internationaal geaccepteerde criteria zoals die bijvoorbeeld in het handvest van de Verenigde Naties of internationale verdragen zijn vastgelegd, omdat Nederlandse opvattingen over wat ‘goed’ en ‘fout’ is nog geen internationaal erkende opvattingen zijn.

Ingezonden brief van Videla










Willem-Alexander heeft de conclusies van Baud naast zich neergelegd, en afgedaan als “een mening, waar andere meningen tegenover staan.” Hij stelde tegenover het rapport een ingezonden brief, die later verrassend genoeg van Videla bleek te zijn. Na enig zoekwerk heb ik de inhoud van deze brief op weten te sporen in de online archieven van het NRC Handelsblad. Daarin claimt Videla (foto hierboven) dat “de oorlog door extremistische krachten was uitgelokt” en ontkent hij dat hij “uitspraken heeft gedaan waarmee hij de schuld op zich zou nemen.” De gehele inhoud van de brief is terug te vinden op http://retro.nrc.nl/W2/Nieuws/2001/03/07/Vp/02b.html. Dat Willem-Alexander Zorreguieta in feite verdedigt door naar deze brief te verwijzen (waarin notabene Videla zelf onschuld claimt), zou zelfs kunnen betekenen dat onze kroonprins in deze zaak de kant van het voormalige militaire regime heeft gekozen. Ook Máxima verdedigde haar vader door desgevraagd te beweren dat hij niets van de misstanden af wist, hoewel ze daaraan toevoegde afwijzend tegenover het ondemocratische bewind te staan waarin hij diende.  

Mijn eigen conclusies
Gezien de hoge posities die Zorreguieta gedurende het regime heeft bekleed, in combinatie met de in de incidenten die ik in dit artikel heb beschreven waarbij hij min of meer direct betrokken was, lijkt in ieder geval zijn onwetendheid mij uitermate onwaarschijnlijk. Hoewel zijn directe betrokkenheid bij de misstanden nooit is bewezen, wijst alles erop dat hij op z’n minst de ogen heeft gesloten voor de ongekend bloedige gang van zaken tijdens de militaire dictatuur. Tot slot bewijst het gegeven dat de Verenigde Staten wisten van de repressie, maar hier niet of nauwelijks iets van zeiden omdat ze in het militaire bewind van Argentinië een bondgenoot hadden gevonden in de Koude Oorlog, eens te meer dat er -triest maar waar- geen betere band tussen mensen kan worden gekweekt dan het hebben van een gezamenlijke vijand. 

Reacties (7) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dat denk ik ook wel ja, want je naam blijft er onwillekeurig aan verbonden.
Voor haar lijkt het mij verschrikkelijk.
fascinerend en goed geschreven. Mij heeft het altijd stug geleken dat hij van niets wist. Als dat wel zo is is hij superdom of naïef.
Van Maxima kan ik alleen zeggen dat het logisch is dat ze een blinde vlek heeft wat haar vader betreft en dat ze hem verdedigt voor de buitenwereld. Ik zou er ook niet aan willen als het om mijn vader gaat.
Geweldig, goed artikel en uitgebreid geschreven. Zijn directe betrokkenheid bij de misstanden is nooit bewezen, echter dat hij nergens van af wist lijkt me stug, en dat is nu wat mij stoort in die hele relatie met het koningshuis en de nederlandse bevolking. Maxima heeft een hoop goodwill gekweekt en het verleden van die man wordt met de mantel der liefde bedekt. Vind ik niet kunnen. Maar ja wie ben ik. Trouwens ik had net een mail naar jou gestuurd met de vraag of je de mail van gisteren had ontvangen en prompt kreeg ik een bericht, is dat sterk. Nogmaals, goed artikel.
Een prachtig werk hier! D
Prachtig artikel. Medaillewaardig.
Hoe het ook zij... Maxiama is ons Zorreg....kind en we moeten er maar het beste van maken
Goed artikel uitgebreid beschreven !