Wilde eetbare planten; noten en zaden

Door Evanabeelen gepubliceerd op Friday 28 September 12:08

Naast fruit kunnen er ook genoeg noten en zaden in het wild verzameld worden.

Dit artikel geeft een overzicht van de noten die verzameld kunnen worden van bomen en struiken en zaden van een aantal planten.

Hazelaar - Corylus avellana

Iedereen kent de hazelaar wel. In de natuur komt hij vrij veel voor, in loofbossen, hagen, verwilderde stukken groen. Ook in de steden is deze struik gemakkelijk te vinden, hij wordt namelijk veel aangeplant in parken en plantsoenen.

In steden wordt ook regelmatig de Turkse hazelaar (Corylus colurna) aangeplant. Deze boom is verwant aan de inheemse hazelaar en de hazelnoten zijn net zo goed te eten, vaak geeft de boom veel grotere noten.

De struik bloeit vroeg in het jaar, vanaf januari al! De noten zijn rijp vanaf eind augustus of begin september.

Hazelnoten zijn rijp als ze bruin zijn en makkelijk uit hun schil loslaten. Noten die op de grond liggen (en dus al uit hun schil gevallen zijn) zijn natuurlijk ook rijp, mits ze een goede kleur hebben. Groene, onrijpe hazelnoten kunnen ook gegeten worden, maar hier zit veel minder smaak aan dan aan de rijpe noten.

Hazelnoten zijn natuurlijk lekker om te kraken en zo te eten. Op die manier vormen ze een lekkere en gezonde snack, vol vitaminen, mineralen en goede vetten.  Gehalveerd of in kleinere stukjes gehakt zijn ze een lekkere en gezonde toevoeging aan salades. Ook kunnen ze toegevoegd worden aan stoofschotels en ovengerechten.

Hazelnoten kunnen ook toegevoegd worden aan een pot honing. Ze kunnen na een week zo uit de pot gegeten worden, of toegevoegd worden aan (na)gerechten, zoals gebak of ijs. Fijngemalen hazelnoten kunnen gevruikt worden als vervanging voor bloem/meel of paneermeel. Verder kunnen de noten gebruikt worden in zelfgemaakte pesto, als vervanging voor pijnboombitten (de basilicum kun je vervangen door bijvoorbeeld brandnetel voor een nog 'wildere' pesto).

 

Tamme Kastanje - Castanea sativa

De tamme kastanje is een boom die oorspronkelijk niet in Nederland voorkomt, maar die door de Romeinen hier mee naartoe genomen is.  De boom is te vinden in loofbossen, vooral in de heuvelgebieden. In de steden wordt hij ook wel aangeplant in parken.

Let op: de tamme kastanje is te verwarren met de paardekastanje (Aesculus hippocastanum). Deze kastanjes kun je niet eten! Let er dus goed op dat je kastanjes van de juiste boom verzameld. De tamme kastanje is op een aantal punten van de paardekastanje te onderscheiden:

  • De bladeren; het blad van de paardenkastanje wordt gevormd door 5 bladeren aan 1 steeltje (een samengesteld blad) terwijl de tamme kastanje 1 blad aan 1 steel heeft. Ook zijn de bladeren van de tamme kastanje langwerpiger en puntiger dan die van de paardekastanje en zijn ze glanzend donkergroen
  • De bolster; die van de paardekastanje heeft korte, dikke stekels, terwijl die van de tamme kastanje lang en dun zijn en veel meer prikken (handschoenen zijn geen overbodige luxe).
  • De noot, tamme kastanjes zijn aan 1 zijkant vlak i.p.v. bol en hebben een kenmerkend 'pluimpje'. Paardekastanjes zijn helemaal rond en missen het 'pluimpje'.

Vanaf september zijn er vaak al noten op te rapen, maar dit zijn meestal onrijpe of lege noten. Vanaf oktober zijn rijpe noten te vinden.

Kastanjes recht uit de schil zijn niet echt lekker. Gepoft zijn ze daarentegen wel erg lekker! Kastanjes kunnen aan zowel zoete als hartige gerechten worden toegevoegd. Gekookt kan er een lekkere puree van gemaakt worden, hartig door ze in water met knoflook te koken, zoet door ze te koken in melk en er kaneel  en gember aan toe te voegen.

Fijngemalen kunnen ze, net als hazelnoten, dienen als vervanging voor meel/bloem. Hiermee kan je bijna alles maken wat je ander met meel/bloem zou doen, van pasta tot pannekoeken. Omdat kastanjemeel echter geen gluten bevat, zal deeg dat hiervan gemaakt is niet goed rijzen, dus het is minder geschikt voor brood. Er kan wel hele lekkere ragout van gemaakt worden.

 

Walnoot - Juglans regia

Ook wel bekend als Okkernoot, deze boom is in het wild niet vaak te vinden. Wel wordt hij regelmatig aangeplant in parken, plantsoenen en (heem)tuinen.

Rijpe walnoten kunnen vanaf september verzameld worden. Doe wel handschoenen aan, de groene bolsters geven namelijk een bruike kleurstof af.

Onrijpe, groene walnoten kunnen ingemaakt worden, waarna ze goed smaken in combinatie met bijvoorbeeld kaas of rundvlees.

Rijpe noten kunnen natuurlijk recht uit de schil gegeten worden. Ook kunnen ze toegevoegd worden aan salades of warme gerechten en ook als vulling in gerechten doen ze het goed. Walnoten kunnen in honing bewaard worden, waarna ze zo gegeten kunnen worden of toegevoegd aan gerechten. Erg lekker zijn ze bijvoorbeeld in combinatie met Griekse yoghurt.

 

Beuk - Fagus sylvatica

Deze boom is heel algemeen en is overal in Nederland wel te vinden, zowel in het wild als aangeplant in parken en plantsoenen. 

De noten kunnen verzameld worden van september tot november, zolang de eekhoorns er niet mee vandoor zijn gegaan.

Beukenootjes zijn direct uit de schil te eten en kunnen op die manier over salades gestrooid worden, maar ook over bijvoorbeeld gebak.

 

Eik - Quercus robur & Q. petraea

De Zomereik (Q. rubus) is een zeer algemene soort in Nederland en is zowel in bossen te vinden als aangeplant in parken en plantsoenen. De Wintereik (Q. petraea) is een minder veel voorkomende soort. De eikels van beide soorten zijn eetbaar.

Rauwe eikels zijn niet eetbaar. Ze bevatten heel veel tanine, een stof die valt onder de looizuren. Door de eikels enkele malen te koken verdwijnt de stof uit de eikels, waarna ze eetbaar zijn. De smaak van eikels is in geen geval bijzonder en ze staan dan ook meer bekend als voedsel tijdens hongersnood. Toch kunnen er leuke gerechten mee gemaakt worden, als je de tijd wilt nemen om ze te verwerken. In stukjes gehakt kunnen eikels toegevoegd worden aan salades, maar ook bijvoorbeeld aan pastagerechten, stoofschotels en ovengerechten.

Fijngemalen eikels kunnen als meel/bloem gebruikt worden ter vervanging van normaal meel/bloem. Alleen niet voor brood, om dezelfde reden als bij de tamme kastanje. Van gemalen, geroosterde eikels kan ook een drank gemaakt worden, die lijkt of koffie.

 

Venkel - Foeniculum vulgare 

Venkel komt oorspronkelijk uit de landen rond de Middelandse Zee en is waarschijnlijk door de Romeinen meegenomen naar onze streken. Verwilderd is hij in Nederland niet algemeen, wanneer hij wel in het wild te vinden is, is dit vaak in de buurt van (moes)tuinen.

De zaden van wilde venkel kunnen op dezelfde manier gebruikt worden als gekochte venkel, onder andere als toevoeging aan visrecepten en gebak.

 

Brandnetel - Urtica sp.

 Ik heb eerder al geschreven over de eetbare delen van de brandnetel zijn eetbaar. Voor de volledigheid hier toch nog maar een keer. De brandnetel is bij iedereen wel bekend en het is zo'n algemene soort in Nederland, dat hij werkelijk overal groeit.

De zaden kunnen verzameld worden na de bloei, meestal vanaf juni, somsmeerdere keren per jaar. De zaden kunnen verzameld worden als ze nog groen zijn, maar enkele al bruin aan het worden zijn. Ze moeten wel door een zeef gehaald worden, omdat er brandharen aan zitten. Ze kunnen aan allerlei gerechten worden toegevoegd, van salades tot stoofschotels tot gebak. Veel smaak voegen ze niet toe, maar ze zijn wel heel gezond.

 

Andere zaden

Net als bij de brandnetel kunnen de zaden van verschillende wilde planten toegevoegd worden aan allerlei gerechten. Een aantal planten waarvan de zaden verzameld en gegeten kunnen worden zijn:

  • Krulzuring - Rumex crispus
  • Vogelmuur - Stellaria media
  • Melganzevoet - Chenopodium alba
  • Look-zonder-look - Alliaria officinalis

 

Recepten

Lekkere recepten met bovengenoemde noten en zaden zijn:

  • Appeltaart met hazelnootdeeg
  • Florentines van kastanjemeel
  • Gevulde pompoen met walnoten
  • Notenbrood met beukenootjes en rozijnen
  • Honingcake met eikelmeel
  • Makreel met venkelzaad
  • "Pie" gevuld met wild, paddestoelen en kastanjeragout

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik heb vroeger inderdaad vaak naar die hazelaar gezocht en gegeten. Grappig dat er zoveel eetbaars in de natuur te vinden is eigenlijk.
Prachtig artikel met goede info! D